هزینه سنگین توقف نمایشگاه‌ها در کوران بحران‌های چندجانبه

اختصاصی تیتر کوتاه:

در شرایطی که ایران با اعتراضات اجتماعی، تشدید تحریم‌ها و سایه تنش نظامی با آمریکا مواجه است، لغو یا تعلیق نمایشگاه‌های تخصصی صرفاً یک تصمیم اجرایی یا امنیتی نیست. این اتفاق نشانه‌ای از انسداد یکی از معدود کانال‌های رسمی تعامل اقتصادی، صنعتی و تجاری کشور با خود و جهان خارج است؛

نمایشگاه های تخصصی در اقتصادهای در حال فشار، نقش یک «زیرساخت نرم» را ایفا می کنند؛ فضایی که در آن تولیدکننده، توزیع کننده، سرمایه گذار و سیاست گذار بدون واسطه با یکدیگر وارد گفت وگو می شوند. در ایرانِ امروز که کانال های رسمی بین المللی محدود و اعتماد داخلی شکننده است، این رویدادها عملاً جایگزین بسیاری از سازوکارهای مختل شده بازار شده اند. لغو آن ها به معنای قطع یک شریان ارتباطی است، نه صرفاً تعطیلی چند سالن نمایشگاهی.

ضربه ساختاری به خود صنعت نمایشگاهی

صنعت نمایشگاهی ایران طی سال های اخیر، با وجود تحریم ها، کاهش مشارکت خارجی و افت سرمایه گذاری، به حیات خود ادامه داده و به تدریج به سمت بومی سازی، تخصصی تر شدن و تمرکز بر بازار داخلی حرکت کرده بود. لغو پی درپی نمایشگاه ها این صنعت را از یک بحران مقطعی به سمت یک بحران ساختاری سوق می دهد.
شرکت های برگزارکننده، پیمانکاران غرفه سازی، شرکت های تبلیغاتی، حمل ونقل، خدمات فنی و حتی نیروی انسانی متخصص این حوزه، همگی با نااطمینانی مزمن مواجه می شوند. در چنین فضایی، برنامه ریزی بلندمدت ناممکن و سرمایه انسانی به تدریج فرسوده یا مهاجر می شود. نتیجه، تضعیف صنعتی است که خود می توانست در شرایط تحریم، نقش تسهیل گر ارتباطات اقتصادی را بازی کند.

انسداد مسیرهای تجارت در غیاب دیپلماسی مؤثر

در شرایط تحریم، نمایشگاه های تخصصی عملاً به یکی از معدود ابزارهای باقی مانده برای معرفی توانمندی های تولیدی کشور، یافتن شرکای جدید و حفظ ارتباط با مشتریان خارجی تبدیل شده بودند. لغو این رویدادها به ویژه در صنایع صادرات محور، به معنای محدود شدن بیشتر امکان مذاکره، اعتمادسازی و عقد قرارداد است.
در بازار داخلی نیز نمایشگاه ها نقش مهمی در کشف قیمت، شناسایی رقبا، انتقال فناوری و هم افزایی میان بنگاه ها دارند. حذف این فضا، تجارت را به سمت روابط غیرشفاف، شبکه های بسته و واسطه گری پرهزینه سوق می دهد؛ مسیری که نه تنها کارایی بازار را کاهش می دهد، بلکه ریسک فساد و ناکارآمدی را افزایش می دهد.

پیامدهای کلان اقتصادی؛ تشدید رکود و نااطمینانی

از منظر اقتصاد کلان، لغو نمایشگاه های تخصصی اگرچه در ظاهر اثر مستقیم محدودی بر تولید ناخالص داخلی دارد، اما اثر غیرمستقیم آن قابل توجه است. این لغوها سیگنالی منفی به فعالان اقتصادی ارسال می کند: سیگنال نااطمینانی، بی ثباتی و پیش بینی ناپذیری.
در اقتصادی که با تورم مزمن، رکود سرمایه گذاری و فرار سرمایه دست وپنجه نرم می کند، چنین سیگنال هایی تصمیم گیری بنگاه ها را محافظه کارانه تر می کند. کاهش تعاملات تجاری، تعویق سرمایه گذاری و افت نوآوری، همگی پیامدهای طبیعی این فضا هستند. در نهایت، اقتصاد وارد چرخه ای می شود که در آن نااطمینانی، خود به عامل بازتولید رکود تبدیل می شود.

حذف صورت مسئله به جای مدیریت بحران

لغو نمایشگاه های تخصصی در ایران امروز را نمی توان صرفاً یک واکنش امنیتی یا مدیریتی دانست. این تصمیم در عمل به حذف یکی از معدود بسترهای فعال اقتصادی منجر می شود؛ بستری که می توانست در شرایط بحران، نقش ضربه گیر را ایفا کند.
در غیاب نمایشگاه ها، نه صنعت نمایشگاهی امکان بقا دارد، نه تجارت مسیرهای شفاف خود را حفظ می کند و نه اقتصاد از پیامدهای نااطمینانی در امان می ماند. مسأله اصلی، خود نمایشگاه نیست؛ مسأله، فقدان راهبردی است که به جای تعلیق تعاملات، به مدیریت ریسک و حفظ حداقلی از پویایی اقتصادی بیندیشد.