سفر به ایران قدیم؛ مامور ویژه ناپلئون در تهران چه کسی بود؟

بیا بازی ببین

اولیویه به‌عنوان نخستین پزشک اروپایی در دوران محمدشاه قاجار وارد تهران شد. هدف اصلی او درمان بیماران ایرانی نبود؛ او به دستور ناپلئون مأمور شده بود به ایران سفر کند تا راه‌های احتمالی لشکرکشی ارتش فرانسه به هندوستان را بررسی و ارزیابی کند.

اولیویه به‌عنوان یکی از نخستین چهره‌های اروپاییِ فعال در حوزه پزشکی، در دوره قاجار وارد تهران شد؛ اما حضور او در ایران صرفاً با هدف درمان و طبابت نبود. برخلاف تصور رایج، مأموریت اصلی اولیویه ماهیتی سیاسی ـ نظامی داشت.

او از سوی ناپلئون بناپارت مأمور شده بود به ایران سفر و مسیرهای احتمالی حرکت ارتش فرانسه برای رسیدن به هندوستان را بررسی و ارزیابی کند؛ مسیری که در آن زمان از نظر راهبردی برای فرانسه اهمیت زیادی داشت.

مهرشاد کاظمی، تهران‌پژوه، از اولیویه به‌عنوان نخستین پزشک و داروشناس اروپایی یاد می‌کند و می‌گوید: «اولیویه در سال ۱۱۷۵ هجری شمسی و در دوران حکومت آقامحمدخان قاجار وارد تهران شد. او مدتی در منطقه شمیران اقامت داشت و در سفرنامه خود مشاهداتش از جامعه ایرانی، به‌ویژه وضعیت پزشکی و جایگاه اطبا را ثبت کرده است.

اولیویه در نوشته‌هایش اشاره می‌کند که برخورد مردم ایران با پزشکان، محترمانه‌تر از برخورد رایج در قلمرو عثمانی بوده است. از نگاه او، ایرانیان مردمی بافرهنگ‌تر، آگاه‌تر و برخوردار از تربیت اجتماعی بالاتری بودند و همین موضوع باعث احترام بیشتر به اهل علم، از جمله پزشکان، می‌شد.

با وجود دانش پزشکی اولیویه، هدف اصلی او از سفر به ایران درمان بیماران نبود. همین مسئله سبب شده است که در برخی منابع تاریخی، نام او به‌عنوان نخستین پزشک غربی حاضر در ایران مطرح نشود.» با وجود این، سفر اولیویه را می‌توان ترکیبی از یک مأموریت سیاسی و یک تجربه علمی دانست که اطلاعات ارزشمندی درباره ایرانِ دوره قاجار در اختیار پژوهشگران امروز قرار داده است.

منبع: همشهری