سایت سرگرمی روز :
افزایش فاصله میان هزینههای معیشت و دریافتی مستمریبگیران باعث شده هرگونه سیاست جبرانی در نظام پرداخت، حساسیت بالایی ایجاد کند. اکنون طرح اعمال فوقالعاده خاص برای بازنشستگان، بهویژه بازنشستگان تأمین اجتماعی، بهعنوان یکی از ابزارهای احتمالی ترمیم قدرت خرید مورد توجه قرار گرفته است.
در ادبیات حقوق اداری و نظام جبران خدمات، «فوقالعاده خاص» نوعی پرداخت مستقل از حقوق پایه محسوب میشود. این پرداخت نه جزو مزد مبنا و نه صرفاً مزایای جانبی عادی است، بلکه یک مولفه تکمیلی در ساختار حقوق و مزایا به شمار میآید که برای جبران شرایط ویژه شغلی یا حمایت معیشتی برقرار میشود.
مبنای حقوقی این پرداخت در بخش قابل توجهی از دستگاههای دولتی به مواد ۶۵ تا ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری، مصوبات هیئت وزیران و بخشنامههای سازمان برنامه و بودجه بازمیگردد. در این چارچوب، دستگاه اجرایی اختیار دارد در صورت احراز شرایط خاص، پرداختی مازاد بر حقوق ثابت برقرار کند.سرگرمی روز نوشت، هدف اصلی آن تقویت انگیزش نیروی انسانی، جبران مسئولیتهای سنگین یا مقابله با کاهش ارزش واقعی دریافتیهاست.
به بیان اجرایی، فوقالعاده خاص میتواند نقش «تنظیمکننده شکاف درآمدی» را ایفا کند؛ یعنی وقتی نظام حقوق ثابت قادر به همگامی با شرایط اقتصادی نیست، این مولفه برای اصلاح نسبی قدرت خرید وارد عمل میشود.
آیتمهای تشکیلدهنده فوقالعاده خاص
ترکیب فوقالعاده خاص بسته به دستگاه، شغل و سطح مسئولیت متفاوت است اما معمولاً شامل موارد زیر میشود:
فوقالعاده سختی کار یا شرایط محیطی خاص
فوقالعاده مسئولیت و سرپرستی
جالبترین خبرهای روز
- توییت عجیب ترامپ در مورد مشهد؛ بیبیسی: ترامپ دروغ میگوید!
- سود سهام عدالت به حساب بیش از ۴۴ میلیون نفر واریز شد
- حداقل حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی ۲۳.۷۹۰.۰۰۰ تومان شد
فوقالعاده ایثارگری، خدمت در مناطق محروم یا بدی آبوهوا
فوقالعاده تخصص، مهارت یا تجارب مدیریتی
برای بازنشستگان، این پرداخت غالباً با عنوانهای دیگری در حکم حقوقی ظاهر میشود؛ مانند «ترمیم حقوق»، «متناسبسازی»، «کمکهزینه معیشتی ویژه» یا «مابهالتفاوت حمایتی».
اکنون کمیسیون تلفیق بودجه با تکیه بر احکام برنامه هفتم توسعه، این مزایا را به بازنشستگان نیز تسری داده است. سرگرمی روز نوشت،بر اساس برآوردهای اولیه، رقم این فوقالعاده برای بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۷ میلیون و ۵۴۰ هزار ریال (۲ میلیون و ۷۵۴ هزار تومان) در ماه خواهد بود.
چرا موضوع برای بازنشستگان مهم شده است؟
افزایش تورم در سالهای اخیر باعث کاهش محسوس ارزش واقعی مستمریها شده است. بسیاری از تحلیلگران حوزه رفاه معتقدند ساختار سنتی محاسبه مستمری که بر پایه میانگین دستمزد سنوات پایانی اشتغال بنا شده، در شرایط تورمی کارایی خود را از دست میدهد. به همین دلیل سیاستگذار ناچار است از ابزارهای مکمل استفاده کند.
فوقالعاده خاص دقیقاً در همین نقطه اهمیت پیدا میکند. این پرداخت بهصورت نظری سه هدف اصلی را دنبال میکند:
جبران عقبماندگی حقوق نسبت به تورم
برقراری توازن نسبی میان بازنشستگان کشوری و تأمین اجتماعی
حمایت از حداقلبگیران و اقشار آسیبپذیر
کارشناسان میگویند اگر این مولفه بهصورت پایدار اعمال شود، میتواند عملاً نقش یک «ضریب حمایتی شناور» را در نظام مستمری ایفا کند.
سازوکار اجرا برای بازنشستگان تأمین اجتماعی
در مورد بازنشستگان تأمین اجتماعی، اجرای فوقالعاده خاص فرآیند مستقیمی مانند کارکنان دولت ندارد، زیرا این صندوق تابع قانون مدیریت خدمات کشوری نیست. بنابراین اجرای آن نیازمند طی چند مرحله نهادی است:
پیشنهاد در سطح سازمان تأمین اجتماعی
بررسی در هیئت امنای سازمان
تأمین منابع مالی و تأیید سازمان برنامه و بودجه
ابلاغ رسمی و درج در احکام حقوقی
در عمل، این پرداخت غالباً به شکل افزایش «ضریب متناسبسازی» یا «کمکهزینه معیشتی» ظاهر میشود نه یک ردیف مستقل با عنوان فوقالعاده خاص.
اقتصاددانان رفاه معتقدند اثر فوقالعاده خاص بر معیشت بازنشستگان از افزایش حقوق سالانه بیشتر است؛ زیرا افزایشهای سالانه معمولاً درصدی و محدودند، اما فوقالعاده خاص میتواند بهصورت مبلغ ثابت یا هدفمند به حداقلبگیران تعلق گیرد. بنابراین تأثیر آن بر دهکهای پایین شدیدتر خواهد بود.
در صورت اجرای کامل، چند پیامد قابل انتظار است:
کاهش شکاف دریافتی حداقلبگیران با خط معیشت
کاهش نارضایتیهای اجتماعی در میان بازنشستگان
افزایش تقاضای مصرفی خرد در اقتصاد
فشار مالی بیشتر بر صندوق بیمهای در صورت نبود منابع پایدار
مهمترین مانع اجرای گسترده فوقالعاده خاص، موضوع تأمین اعتبار است. سازمان تأمین اجتماعی برخلاف صندوقهای دولتی متکی به حقبیمه کارگران و کارفرمایان است و هر پرداخت جدید بدون پیشبینی منبع پایدار میتواند به کسری بلندمدت صندوق منجر شود. به همین دلیل، کارشناسان بر پیوند اجرای این سیاست با تسویه بدهیهای دولت به سازمان تأکید دارند.
«فوقالعاده خاص» صرفاً یک عنوان حقوقی نیست، بلکه ابزاری سیاستی در نظام رفاه محسوب میشود که برای اصلاح قدرت خرید بازنشستگان طراحی شده است.سرگرمیروز نوشت، در صورت تصویب و اجرای آن برای بازنشستگان تأمین اجتماعی، انتظار میرود بخشی از عقبماندگی مزدی نسبت به تورم جبران شده و فاصله دریافتی میان صندوقهای بازنشستگی کاهش یابد.
با این حال موفقیت آن وابسته به دو عامل کلیدی است: تأمین مالی پایدار و نحوه هدفگیری پرداختها. اگر این دو عامل بهدرستی مدیریت نشود، فوقالعاده خاص میتواند به یک افزایش کوتاهمدت تبدیل شود؛ اما در صورت طراحی دقیق، قادر است به یکی از مؤثرترین سیاستهای حمایتی برای مستمریبگیران در سالهای آینده بدل شود.
مسئولیت این خبر با سایت منبع و جالبتر در قبال آن مسئولیتی ندارد. خواهشمندیم در صورت وجود هرگونه مشکل در محتوای آن، در نظرات همین خبر گزارش دهید تا اصلاح گردد.
