طرح جنجالی دولت گرجستان؛ علوم انسانی در آستانه حذف از دانشگاه‌ها

به نقل از تایمز (Times Higher Education)، در مرکز این اعتراض‌ها، دانشگاه ایلیا استیت قرار دارد. این دانشگاه در بیانیه‌ای هشدار داده که محدود شدن حوزه‌های آموزشی آن به تربیت‌معلم و برخی رشته‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات، به معنای «نابودی» بسیاری از برنامه‌های معتبر بین‌المللی‌اش خواهد بود.

دولت گرجستان این تغییرات را در قالب طرحی با عنوان «یک شهر – یک دانشکده» معرفی کرده است. بر اساس این برنامه، برای هر دانشگاه حوزه‌های مشخصی از تحصیل تعیین می‌شود و آن‌ها دیگر اجازه ارائه رشته‌های خارج از این چارچوب را نخواهند داشت.

همچنین، ظرفیت پذیرش دانشجو نیز بر اساس «نیازهای بازار کار» تنظیم می‌شود. گیوی میکانادزه، وزیر آموزش گرجستان، در دفاع از این تصمیم گفته است: «ثبت‌نام دانشجویان همیشه با نیازهای بازار کار همخوانی ندارد» و این بازسازی «بازتاب‌دهنده پروفایل سنتی هر دانشگاه» است.

با این حال، منتقدان می‌گویند این طرح بدون مشورت با دانشگاه‌ها تدوین شده و می‌تواند رشته‌های علوم انسانی، اجتماعی و حتی برخی شاخه‌های علوم پایه را از بین ببرد. کتی تسوتنیاشویلی، دانشیار سیاست‌گذاری آموزشی در دانشگاه ایلیا استیت، در واکنش به این تصمیم نوشت: «این اقدام مجموعه کامل برنامه‌های معتبر را که طی ۲۰ سال گذشته با تلاش اعضای هیات علمی شکل گرفته‌اند، از بین می‌برد».

هم‌زمان، دولت ابتدا قصد داشت دو دانشگاه بزرگ کشور، یعنی دانشگاه دولتی تفلیس ایوانه جاواخیشویلی و دانشگاه فنی گرجستان را با یکدیگر ادغام کند، اما پس از اعتراض دانشجویان و اعضای هیات علمی، از این تصمیم عقب‌نشینی کرد. با وجود لغو ادغام، این دو دانشگاه همچنان تحت تاثیر اصلاحات جدید قرار دارند و باید تنها بر رشته‌های مشخصی تمرکز کنند.

بر اساس طرح جدید، دانشگاه دولتی تفلیس فقط مجاز به ارائه رشته‌هایی در حوزه علوم انسانی، حقوق، اقتصاد، علوم اجتماعی و سیاسی و علوم طبیعی خواهد بود، در حالی که دانشگاه فنی گرجستان به رشته‌های مهندسی و فنی محدود می‌شود.

برخی استادان این اصلاحات را تهدیدی برای استقلال دانشگاه‌ها می‌دانند. استیون جونز، استاد تاریخ معاصر گرجستان، معتقد است این بازسازی را نباید صرفا یک تغییر اداری دانست. او می‌گوید: «این طرح تلاشی است برای پایان دادن به استقلال دانشگاه‌ها در گرجستان» و هشدار می‌دهد که چنین سیاست‌هایی می‌تواند «زندگی فکری گرجستان را بیش از پیش از اروپا و اتحادیه اروپا منزوی کند».

به این ترتیب، طرح «یک شهر – یک دانشکده» اکنون به یکی از بحث‌برانگیزترین سیاست‌های آموزشی گرجستان تبدیل شده است؛ سیاستی که دولت آن را راهی برای کارآمدسازی آموزش عالی می‌داند، اما بسیاری از دانشگاهیان آن را تهدیدی جدی برای تنوع علمی و استقلال دانشگاه‌ها تلقی می‌کنند.