سال خونین رسانه‌ها زیر آتش اسرائیل

باشگاه خبرنگاران جوان – سال ۲۰۲۵ با ثبت ۱۲۹ خبرنگار کشته شده به مرگبارترین سال برای رسانه‌ها تبدیل شد؛ آماری که بنا بر گزارش کمیته حفاظت از خبرنگاران دو سوم آن به حملات اسرائیل در غزه نسبت داده شده است. این اعداد روایتی از خاموش کردن عامدانه چشم‌هایی هستند که قرار بود حقیقت را ثبت کنند.

خبر هنوز تازه است. کمیته حفاظت از خبرنگاران اعلام کرده سال ۲۰۲۵ مرگبارترین سال ثبت شده برای فعالان رسانه‌ای بوده است؛ ۱۲۹ کشته در یک سال و سهمی که طبق این گزارش، دو سوم آن به اسرائیل نسبت داده می‌شود. این عدد نه در یک جنگ جهانی بلکه در جغرافیایی کوچک به نام غزه ثبت شده است؛ جایی که دوربین و میکروفن، به اندازه هر سلاحی هدف گرفته شده‌اند.  در غزه خبرنگار فقط گزارشگر نیست؛ او شاهد زنده یک محاصره است؛ و شاید به همین دلیل است که حذف او به بخشی از معادله جنگ تبدیل شده است.

تشییع خبرنگار به دست خبرنگار

تصویر تکرارشونده ماه‌های اخیر، تلخ و فراموش نشدنی است؛ خبرنگاری که جلیقه PRESS بر تن دارد، پیکر همکارش را بر دوش می‌کشد. هنوز خاک یک قبر خشک نشده، دوربین دیگری خاموش می‌شود. این چرخه، تصادفی به نظر نمی‌رسد.

بر اساس گزارش‌های نهاد‌های رسانه‌ای بین المللی، بسیاری از خبرنگاران کشته شده در غزه هنگام پوشش مستقیم حملات هوایی یا در نزدیکی خانه هایشان هدف قرار گرفته‌اند. برخی همراه خانواده هایشان جان باخته‌اند. مواردی ثبت شده که ساختمان‌های محل استقرار رسانه‌ها یا دفاتر خبری در بمباران‌ها تخریب شده‌اند. در چنین شرایطی، خبرنگار غزه نه فقط خطر میدان جنگ بلکه خطر حذف سیستماتیک را تجربه می‌کند. وقتی دو سوم از ۱۲۹ خبرنگار کشته شده جهان در یک سال، در یک درگیری مشخص جان می‌دهند، دیگر نمی‌توان آن را صرفا «پیامد ناخواسته جنگ» نامید.

چادر که در آتش سوختند

جالبترین خبرهای روز

• نوشته پشت سر رهبر انقلاب در دیدار با مردم قم جلب توجه کرد

• توییت عجیب ترامپ در مورد مشهد؛ بی‌بی‌سی: ترامپ دروغ می‌گوید!
• سود سهام عدالت به حساب بیش از ۴۴ میلیون نفر واریز شد
• حداقل حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی ۲۳.۷۹۰.۰۰۰ تومان شد

ماه‌ها پیش، تصاویری از سوختن چادر خبرنگاران در جنوب غزه منتشر شد؛ چادر‌هایی که پناه موقت فعالان رسانه‌ای بودند. آتش، فقط پارچه و وسایل را نسوزاند؛ نمادی از تلاش برای بقا در میانه ویرانی را هم خاکستر کرد.  خبرنگارانی که خانه هایشان ویران شده بود، در چادر‌هایی نزدیک بیمارستان‌ها یا مناطق نسبتاً امن مستقر می‌شدند تا بتوانند پوشش خبری را ادامه دهند. اما همان چادر‌ها نیز از آتش در امان نماند. در برخی گزارش‌ها آمده است که تجهیزات تصویربرداری، آرشیو‌ها و ابزار کار خبرنگاران در این حملات نابود شده است.

این اتفاقات در حالی رخ می‌دهد که طبق حقوق بین الملل بشردوستانه، خبرنگاران غیرنظامی محسوب می‌شوند و باید مورد حمایت قرار گیرند. با این حال، آمار ۲۰۲۵ تصویری کاملا معکوس ارائه می‌دهد؛ گویی نشان PRESS نه سپر حفاظتی بلکه علامتی برای هدف گیری است.

مصونیتی که مرگ می‌سازد

کمیته حفاظت از خبرنگاران در گزارش خود، یکی از دلایل اصلی تداوم کشتار خبرنگاران را «مصونیت عاملان از مجازات» دانسته است. این نکته کلیدی است. وقتی پرونده‌ها به نتیجه نمی‌رسند، وقتی تحقیقات مستقل شکل نمی‌گیرد یا شفاف نیست، پیام روشنی به میدان مخابره می‌شود: هزینه‌ای در کار نیست.

پرونده‌های پیشین نیز این نگرانی را تشدید کرده‌اند. از جمله کشته شدن خبرنگاران در سال‌های گذشته که با وجود فشار‌های بین المللی، به نتیجه قاطع و مورد توافق نرسید. در چنین فضایی، هشدار جودی گینزبرگ معنای ملموس تری پیدا می‌کند؛ او حمله به رسانه‌ها را شاخص حمله به سایر آزادی‌ها دانسته و تأکید کرده وقتی خبرنگاران به خاطر گزارش اخبار کشته می‌شوند، همه در معرض خطر قرار می‌گیرند.

در غزه این هشدار به واقعیت روزمره تبدیل شده است. وقتی خبرنگار حذف می‌شود، روایت مستقل هم حذف می‌شود. آنچه باقی می‌ماند، روایت رسمی قدرت نظامی است.

خاموش کردن نور در محاصره

غزه سال هاست در محاصره است؛ اما در ۲۰۲۵، به نظر می‌رسد محاصره فقط جغرافیایی نیست. محاصره روایت نیز هست. اگر خبرنگار نتواند تصویر و صدا را منتقل کند، جهان با تأخیر و با فیلتر از آنچه می‌گذرد آگاه می‌شود.

در بسیاری از جنگ ها، رسانه‌های بین المللی به دلیل ناامنی امکان حضور مستقیم ندارند و به خبرنگاران محلی متکی‌اند. در غزه نیز بخش عمده پوشش خبری بر دوش خبرنگاران فلسطینی است. وقتی همین حلقه اصلی هدف قرار می‌گیرد، عملا پنجره جهان به درون این منطقه بسته می‌شود.  منتقدان سیاست‌های اسرائیل می‌گویند تداوم این وضعیت، تصادفی نیست؛ بلکه بخشی از راهبردی است که کنترل روایت را هم اندازه کنترل زمین اهمیت می‌دهد. از نگاه آنان، حذف خبرنگار یعنی کاهش هزینه‌های بین المللی عملیات نظامی.

جنایتی فراتر از آمار

۱۲۹ کشته در یک سال، یک رکورد تلخ جهانی است. اما وقتی دو سوم این عدد در یک جغرافیای محدود ثبت می‌شود، مسئله از یک بحران عمومی فراتر می‌رود. این دیگر فقط یک آمار نیست؛ نشانه‌ای از شدت خشونتی است که حتی به حاملان خبر هم رحم نمی‌کند.

در غزه، خبرنگار پیش از آنکه تحلیلگر باشد، انسان است؛ پدری که فرزندش را از دست داده، مادری که میان گزارش و سوگواری سرگردان است. روایت‌هایی منتشر شده از خبرنگارانی که پس از کشته شدن اعضای خانواده شان، ساعاتی بعد دوباره مقابل دوربین ایستاده‌اند. این ایستادن، نه از سر عادت حرفه‌ای بلکه از سر احساس مسئولیت تاریخی است؛ اینکه اگر آنها سکوت کنند، شاید هیچ کس دیگری باقی نماند که شهادت بدهد چه گذشته است.

سال ۲۰۲۵ با لکه‌ای سنگین بر پیشانی آزادی مطبوعات ثبت شده است. اگر جامعه جهانی در برابر این روند واکنشی جدی و عملی نشان ندهد، این لکه پاک نخواهد شد. مسئله فقط اسرائیل و غزه نیست؛ مسئله این است که آیا جهان می‌پذیرد خاموش کردن خبرنگار به یک ابزار عادی جنگ تبدیل شود یا نه.

در غزه، هر دوربینی که خاموش می‌شود، تاریکی فقط یک خیابان را در بر نمی‌گیرد؛ بخشی از حقیقت جهان خاموش می‌شود.

منبع: فارس