موسوی تبریزی در همان «دهه ۶۰» منتقد جدی لاجوردی بود

اعتماد: موسوی تبریزی اگرچه در سال‌های اخیر به عنوان چهره‌ای حزبی و سیاسی در جریان اصلاح‌طلب شناخته می‌شد اما همواره نام سیاسی او زیر سایه مسوولیتی که در سال‌های ابتدایی انقلاب داشت، قرار گرفته بود. او در سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۲ دادستان انقلاب اسلامی بود. 

بیا بازی ببین

محمدعلی ایازی، عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم  تاکید دارد که رخدادهای دهه ۶۰ باید در ظرف زمانی خود مورد قضاوت و ارزیابی قرار بگیرد. او در این گفت‌وگو تاکید دارد که اعلام جنگ مسلحانه سازمان مجاهدین خلق در شکل‌گیری فضای دهه ۶۰ تاثیر زیادی داشت. با این وجود ایازی می‌گوید که موسوی تبریزی اگرچه در دهه ۶۰ در سمتی همچون دادستانی انقلاب فعالیت داشته اما نسبت به بسیاری از رویه‌های صورت گرفته در آن ایام انتقاد داشت. ایازی به« اعتماد» می‌گوید که «در آن زمان مثلا آقای لاجوردی فعالیت می‌کرد که آقای موسوی‌تبریزی در همان دهه ۶۰ با ایشان به‌شدت مخالف بود و نسبت به عملکرد آقای لاجوردی موضع جدی داشت. بخشی از تندروی‌هایی که در آن دوره رخ داده توسط آقای لاجوردی بود . یا مثلا احکامی که آقای محمدی‌گیلانی صادر می‌کرد یا برخی از دادستان‌های جوان در تهران صادر می‌کردند، نوعی از هماهنگی و یکدستی در رویه را نداشته و آقای موسوی نسبت به این موضوعات موضع داشتند. برای داوری دهه ۶۰ از دو جهت باید مورد توجه باشد؛ یکی در مورد حرکت کلی دهه ۶۰ و دیگری مثلا حرکت و تصمیمات و موضع‌گیری‌های شخصی افراد مثل آقای موسوی تبریزی».

آقای ایازی نقش آقای موسوی تبریزی در شکل‌گیری مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم چه بود؟

 سابقه آشنایی شما با مرحوم موسوی تبریزی به همان زمان تاسیس مجمع مدرسین و محققین بازمی‌گردد؟

خیر سابقه آشنایی ما به پیش از انقلاب و در زمان مبارزات سیاسی پیش از انقلاب باز می‌گردد. ایشان از اساتید حوزه بودند در برخی از فعالیت‌ها و حرکت‌ها با هم مشارکت داشتیم بعد از انقلاب نیز در امور غیر اجرایی با هم بودیم.

در بیش از دو دهه اخیر آیت‌الله موسوی در زمره چهره‌های اصلاح‌طلبی بودند که منتقد بسیاری از سیاست‌های حوزه اجتماعی و سیاسی و حتی سیاست خارجی نقدهای خود را صراحتا بیان می‌کردند. در خود مجمع یا گفت‌وگوهایی که با شما داشتند درباره این موضوع‌گیری‌ها صحبتی شده بود؟

مجمع مدرسین تشکیلاتی حوزوی بود که نسبت به روند برخی از فعالیت‌ها در کشور انتقاد داشتند. جدای از اینکه خود مجمع بیانیه می‌داد و اعلام موضع می‌کرد و جریان اصلاحات را دنبال می‌کرد، در سال‌های انتخابات نیز صراحتا از کاندیداهای منتقد وضع موجود حمایت می‌کرد؛ در سال ۱۳۷۶ از آقای خاتمی، در سال ۱۳۹۲ از آقای روحانی و در انتخابات سال ۱۴۰۳ از آقای پزشکیان.

در برهه‌های مختلف مجمع موضع‌های صریحی داشتند و آقای تبریزی نیز علاوه بر موضع‌گیری‌های مجمع، ایشان موضع‌های شخصی و صریحی نیز درباره شیوه حکمرانی در حوزه مسائل اقتصادی، اجتماعی و حقوق زنان بیان می‌کرد و انتقاد داشت و معتقد به لزوم تغییر سیاست‌هایی بود که در این حوزه‌ها حاکمیت در پیش گرفته بود.

 تردیدی نیست که رخدادهای دهه ۶۰ باید در ظرف زمانی خود تفسیر شود اما شما که از نزدیک با ایشان آشنایی داشتید چه تحلیلی از تغییر دیدگاه‌های ایشان از دهه ۶۰ تا سال‌های بعد داشتید؟ خود ایشان چه نگاهی به دادگاه‌های سال‌های نخستین انقلاب که در آن مسوولیت نیز داشتند در سال‌های بعد و در دهه‌های بعد داشتند؟

در دهه ۶۰ اتفاقات و رخدادهای چالش برانگیزی رخ داده است که نمی‌شود فقط در آن دوره تحلیل کرد. نباید تمامی رخدادهای  دهه ۶۰ را به پای مثلا دادستان انقلاب نوشت. در آن زمان مثلا آقای لاجوردی فعالیت می‌کرد که آقای موسوی تبریزی در همان دهه ۶۰ با ایشان به‌شدت مخالف بود و نسبت به عملکرد آقای لاجوردی موضع جدی داشت. بخشی از تندروی‌هایی که در آن دوره رخ داده توسط آقای لاجوردی بود. یا مثلا احکامی که آقای محمدی‌گیلانی صادر می‌کرد یا برخی از دادستان‌های جوان در تهران صادر می‌کردند، نوعی از هماهنگی و یکدستی در رویه را نداشته و آقای موسوی نسبت به این موضوعات موضع داشتند. برای داوری دهه ۶۰ از دو جهت باید مورد توجه باشد؛ یکی در مورد حرکت کلی دهه ۶۰ و دیگری مثلا حرکت و تصمیمات و موضع‌گیری‌های شخصی افراد مثل آقای موسوی تبریزی. آقای موسوی بارها و بارها در جلسات مجمع و در خاطرات موضع‌گیری و انتقاد صریحی از برخی رخدادهای آن دهه داشته است اما به  این معنی نیست که مثلا همه سیاست‌های آن دوره را قبول داشته یا قبول نداشته است. آقای موسوی البته نسبت به آن زمان تغییرات زیادی کرده بود اما مواضع ایشان چه در دادستانی انقلاب و چه در مجلس انتقاد و مخالفت با خشونت و تندروی بود و معتقد بود برخی از این اقدامات غیراسلامی بوده است. در کنار این باید یادآوری کنیم اعلام جنگ شهری مجاهدین در شکل‌گیری فضای دهه ۶۰ بسیار موثر بود. خواه اینکه این اقدامات در سال‌های بعد نیز مورد نقد و بررسی قرار گرفت و باید قرار می‌گرفت.