از تولید غذا تا خنک کردن CPU ؛ همه متصل به تنگه هرمز!

در روزهای اخیر و با بسته شدن تنگه هرمز توسط نیروهای مسلح کشور ما و از طرف دیگر با اجرای محاصره دریایی ایران از طرف آمریکا از سوی دیگر جهان در پرتگاه یک سقوط بزرگ اقتصادی قرار گرفته است. نکته جالب برای مثال این که در صحبت ها و برخی مذاکرات با ایران دیگر برای مثال حرفی از توان موشکی ایران زده نمی شود و بحث موشکی با بحث تنگه هرمز جایگزین شده است. اما چرا تنگه هرمز تا به این اندازه مهم است و آیا مسئله فقط سوخت و نفت در میان است؟

بیا بازی ببین

تا قبل از شروع جنگ در ماه فوریه به طور متوسط روزانه ۱۲۹ کشتی از تنگه هرمز عبور می کردند – به کاهش شدید عبور بعد از جنگ دقت کنید-

 با کمی نگاه به اعداد و ارقام و در عین حال نوع موادی که از این تنگه عبور می کند مشخص می شود که مسئله بسیار فراتر از بحث انرژی است و تقریبا تمامی بخش های مهم زندگی بشری در پایه ای ترین شکل به نوعی به رفت و آمد از این تنگه بستگی دارد. در ادامه این مطلب به معرفی بخشی از مهم ترین محصولات ( غیر از انرژی ) که از تنگه هرمز عبور می کنند و زندگی کل انسان ها در زمینه به آنها وابسته است خواهیم پرداخت.

کود شیمیایی (مشکل برای تولید غذای جهانی)

وقتی صحبت از تنگه هرمز می شود همه صرفا صحبت از نفت و گاز و بنزین می کنند ولی محصولات دیگری نیز در این منطقه تولید و از این تنگه عبور می کند که در بخش های مهم دیگر کاربرد دارد. یکی از این موارد کود های شیمیایی است که برای کشت مواد مختلف غذایی و انواع گیاهان کاربرد دارد. دو ماده اصلی برای تهیه آنها یعنی اوره و آمونیاک تا حجم قابل توجهی در منطقه حاشیه خلیج فارس تولید و از طریق تنگه هرمز به بازارهای جهانی صادر می شود.

قیمت اوره در بازار جهانی دقیقا روز قبل از آغاز جنگ رمضان یعنی ۲۷ فوریه – به پرش ناگهانی قیمت و افزایش ادامه دار آن دقت کنید

نزدیک به ۲۰ درصد کود شیمیایی که از طریق دریا در جهان نقل و انتقال پیدا می کند از تنگه هرمز عبور می کند و کمبود این ماده در بازار در فصل بهار و با نزدیک شدن به فصل گرما و تنگ تر شدن پنجره زمانی برای کاشت محصولات کشاورزی خطر بروز یک کمبود شدید غذایی در جهان را ایجاد می کند.

استفاده از کود شیمیایی در بحث کشاورزی

این منطقه نزدیک به ۸ درصد از کود شیمیایی چین ، ۱۰ درصد مربوط به برزیل و ۱۸ درصد مربوط به هندوستان را تامین می کند. کمبود ها در این کشورهای پر جمعیت در این مقدار به سرعت می تواند باعث کمبود محصول و در نهایت افزایش شدید قیمت مواد غذایی شود.

ماده سولفور نیز از دیگر مواد بسیار مهم در تولید مواد مختلف مثل کود شیمیایی و تولید باطری های اسیدی به کار می رود از جمله موادی هست که نیمی از صادرات دریا پایه آن از کشورهای حاشیه خلیج فارس و از طریق تنگه هرمز به کارخانه های سر تا سر دنیا می رود.

پودر سولفور به رنگ زرد

متانول

ماده متانول یکی از مهم ترین مواد شیمیایی خصوصا در بحث تولید انواع مواد پلاستیکی ، رزین و بسیاری از زنجیره های تولید مواد مختلف شیمیایی است که تقریبا یک سوم از متانول جهان که از طریق دریا برای مصرف کنندگان تامین می شود از منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز عبور می کند.

قیمت متانول در روز قبل از شروع جنگ و افزایش سنگین آن بعد از آغاز جنگ رمضان

با بسته بودن تنگه هرمز تا همین جا قیمت ها برای منسوجات پلاستیک ها ، رنگ ها و فیبرهای پلاستیکی شدیدا افزایش پیدا خواهد کرد.

گرافیت مصنوعی

گرافیت های مصنوعی که در اتوموبیل های برقی مورد استفاده قرار می گیرند از جمله محصولات جانبی پالایشگاه های نفت و پتروشیمی ها هستند که حجم قابل توجهی از آنها در کشورهای حاشیه خلیج فارس تولید شده و سپس از طریق تنگه هرمز به نقاط مختلف دنیا صادر می شود. افزایش قیمت انواع باطری ها ، افزایش قیمت این قطعات گرافیتی در کنار افزایش هزینه کشتی رانی در جهان باعث می شود که قیمت تمام شده خودروهای مختلف حتی نمونه های تمام برقی نیز افزایش قابل توجهی را تجربه کنند.

آلومینیوم

یکی از مهم ترین فلزات در جهان که در ساخت قطعات و وسایل فرآوانی کاربرد دارد و تقریبا جزو موادی است که زندگی روزمره بشر با آن در ارتباط دائم است. نکته جالب این است که بعد از چین به عنوان بزرگترین تولید کننده این فلز در جهان ، تقریبا ۹ درصد از آلومینیوم مصرفی جهان در منطقه خاورمیانه تولید و عمدتا از طریق خلیج فارس و تنگه هرمز به نقاط مختلف جهان صادر می شود.

شمش آلومینیوم

قیمت آلومینیوم قبل از شروع جنگ و افزایش آن در طول مدت جنگ رمضان

هلیوم 

گاز هلیوم و همچنین مدل مایع آن به عنوان یکی از مهم ترین مواد در بحث خنک کنندگی خصوصا در صنعت ریز تراشه ها به عنوان یکی از صنایع اصلی زندگی مدرن بشری به حساب می آید. کشور قطر به تنهایی تولید کننده یک سوم هلیم جهان است که تمام این مقدار از طریق تنگه هرمز صادر می شود و با بسته شدن تنگه هرمز و کاهش یک سوم از هلیم بازار قطعا فشار قابل توجهی به تولید کنندگان در بخش تراشه ها خواهد آمد.  بر اساس برآورده ها از اواخر ماه فوریه سال جاری میلادی ، شروع جنگ رمضان ، تا قبل از آتش بس قیمت هلیوم ۲ برابر شده است. بسیاری از کارشناسان نسبت به اثرات وحشتناک این افزایش بر صنعت ریزتراشه ها هشدار می دهند.

اتیلن گلیکول

یکی دیگر از صادرات های مهم تاسیسات نفتی و پتروشیمی از منطقه خلیج فارس و از طریق تنگه هرمز به دنیا ماده ای به نام اتیلن گلیکول است که از جمله مواد بسیار مهم برای تولید ضد یخ ، تولید پارچه ها و الیاف پلی استر و انواع پوشش های پلاستیکی برای بسته بندی استفاده می شود. منطقه حاشیه خلیج فارس در سال گذشته میلادی نزدیک به ۶.۵ میلیون تن از این ماده را به کشورهای مصرف کننده از جمله چین ، پاکستان ، ویتنام و تایلند صادر کردند. کمبود این ماده باعث می شود این کشورها به دنبال تولید کنندگان دیگر این محصول بروند که البته به دلیل دور بودن فاصله قطعا بحث افزایش زمان و هزینه ها در این بخش نیز قابل توجه خواهد بود.

در نهایت باید به این مسئله اشاره کرد که تنگه هرمز نه فقط محلی برای عبور نفت خام ، بنزین یا گاز مایع بلکه نقطه ای بسیار استراتژیک برای عبور بسیاری از مواد لازم برای کل جامعه بشری برای ادامه حیات به صورت عادی است و حالا که تهاجم به کشور ما باعث شده است این تنگه برای شاید اولین بار در تاریخ به این صورت بسته شود و فشار آن در تمام جهان حس شود ، بهتر بتوانیم متوجه شویم که این تنگه از چه اهمیت بالا و حیاتی برخوردار است.

منابع :