پاسخ حمله به کریدور آق‌تکه‌خان حمله به جبل‌علی و حیفاست

آمریکا با هدف قرار دادن پل راهبردی آق‌تکه‌خان در مسیر کریدور ریلی چین-ترکمنستان-ایران و روسیه-قزاقستان-ترکمنستان-ایران، جنگ را از تنگه هرمز به زیرساخت‌های کریدوری کشاند. کارشناسان می‌گویند پاسخ ایران باید بنادر جبل‌علی و حیفا، نقاط کانونی کریدور آمریکایی-صهیونی IMEC باشد.

گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ بامداد پنج‌شنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵، آمریکا با شلیک موشک‌های کروز، پل راه‌آهن «آق‌تکه‌خان» در شهرستان آق‌قلا، استان گلستان را هدف قرار داد. این پل، بخشی از مسیر ریلی اینچه‌برون-گرگان-گرمسار است که هم در کریدور شمال-جنوب (اتصال ایران به هند و روسیه) و هم در کریدور شرق-غرب (اتصال به چین و اروپا) نقشی حیاتی دارد. هدف قرار گرفتن آن در عمق خاک ایران و نزدیکی مرز ترکمنستان، یکی از هدف‌دار‌ترین حملات آمریکا از زمان آغاز درگیری‌ها محسوب می‌شود.

کریدوری که هدف قرار گرفت، رقیب کدام کریدورهاست؟مسیر اینچه‌برون-گرمسار، بخشی از کریدور بین‌المللی چین-قزاقستان-ترکمنستان-ایران است که از مرز شمال شرقی وارد ایران شده و به شبکه ریلی سراسری متصل می‌شود. این مسیر در قالب ابتکار کمربند و جاده (BRI) چین توسعه یافته و در ماه‌های اخیر اهمیت فوق‌العاده‌ای پیدا کرده؛ چراکه روسیه از آبان ۱۴۰۴ انتقال کالاهای خود به ایران را از همین مسیر آغاز کرده بود و پس از محاصره دریایی، ترافیک قطارهای چین در این کریدور سه برابر شده بود.

اما این کریدور، رقیب سرسخت چه مسیری است؟ کریدور IMEC (هند-خاورمیانه-اروپا) که در سال ۲۰۲۳ معرفی شد، خروجی اقتصادی پیمان ابراهیم است و سعی دارد هند، اعراب خلیج‌فارس و رژیم صهیونیستی را به عنوان شرکای راهبردی آمریکا با طناب سیاسی و اقتصادی، به یکدیگر گره بزند. این کریدور، بندر جبل‌علی در امارات را به بندر حیفا در سرزمین‌های اشغالی متصل می‌کند و از آنجا به اروپا می‌رسد. به عبارت دیگر، IMEC تلاشی است برای دور زدن محور ایران و روسیه و چین در کریدورهای شرقی-غربی.بازی کریدور در برابر کریدور شکل گرفتمهدی خراتیان، کارشناس مسائل راهبردی، حمله به آق‌قلا را در چارچوب «کریدور در برابر کریدور» تحلیل کرده است. به اعتقاد او، آمریکا با این اقدام سه هدف را دنبال می‌کند:۱. ایجاد اختلال در تأمین کالاهای اساسی از چین و روسیه و ممانعت از دور زدن محاصره دریایی توسط ایران.۲. هدف قرار دادن جایگاه راهبردی ایران در تقاطع کریدورهای شرقی و غربی.۳. افزایش وابستگی لجستیکی ایران به بنادر جبل‌علی و کراچی (که توسعه آن تحت مدیریت امارات است).پاسخ ایران باید زدن جبل‌علی و حیفا باشدکارشناسان معتقدند که پاسخ متناسب ایران، هدف قرار دادن نقاط کانونی کریدور IMEC، یعنی بنادر جبل‌علی و حیفا است. بندر جبل‌علی با ظرفیت نزدیک به ۱۹ میلیون TEU، هاب کانتینری غرب آسیا است و بندر حیفا در این طرح، به عنوان دروازه اتصال غرب آسیا به اروپا عمل می‌کند. با خارج شدن جبل‌علی از سرویس، عملاً اتصال بندر مومبای هند قطع می‌شود.

از سوی دیگر، بیش از ۹۰ درصد تجارت خارجی رژیم صهیونیستی از طریق دریا انجام می‌شود و بندر حیفا نقش کلیدی در این زنجیره دارد. عملکرد کانتینری این بندر از حدود ۳ میلیون TEU به کمتر از ۷۴۰ هزار TEU در سال ۲۰۲۳ سقوط کرده است؛ سقوطی که نشان از شکنندگی این مسیر دارد.

اشتباه راهبردی ایران در دادن کارت سفید امنیتی به اماراتخراتیان معتقد است که بزرگ‌ترین اشتباه راهبردی ایران پس از آتش‌بس، تلاش برای عادی‌سازی روابط با امارات از طریق کانال‌های امنیتی سطح بالا بوده است.

امارات از ابتدای جنگ، واشنگتن را برای ایفای نقش نظامی در تنگه هرمز تحریک می‌کرد و با تجدید پیمان دفاعی با فرانسه، ناتو را وارد نزاع کرده است. ایران با دادن کارت سفید امنیتی به امارات، دست ترامپ را برای زدن زیرساخت‌های ایران باز کرده است.نتیجه آنکه، جنگ از تنگه هرمز به کریدورها کشیده شده است. ایران برای پاسخ متناسب، باید رویای کریدوری آمریکا-اسرائیل را با هدف قرار دادن بنادر جبل‌علی و حیفا به زمین بزند و نشان دهد که در «جنگ کریدورها» عقب‌نشینی نخواهد کرد.