همشهری آنلاین – مجیدجباری: آهوان شنزارهای بستان سالهاست به آب کافی در زیستگاه طبیعی خود دسترسی ندارند. یک فعال محیطزیست خوزستانی حالا سقای حیوانات تشنهلب شده است و دو سالی میشود که با کمک مردم برای آهوان و دیگر گونههای حیاتوحش آبشخور میسازد. شنزارهای بستان در محدوده فکه تا سوسنگرد یکی از گرمترین نقاط کشور است و ساخت آبشخور ضمن رفع عطش، از خروج حیوانات از زیستگاه و گرفتار شدن در دام شکارچیان جلوگیری میکند.
ساخت ۴ آبشخور طی ۲ سال
بیا بازی ببین
فعال محیطزیست خوزستانی با اشاره به ایده ساخت آبشخور برای حیوانات میگوید: ایده ساخت آبشخور در شرایطی به ذهنم رسید که منابع آب منطقه یکییکی از دست رفتند و دسترسی حیوانات به آب دشوار شد. آب تالاب هورالعظیم در گذشته تا حاشیه زیستگاههای حیاتوحش میرسید، امروز فاصله زیادی تا زیستگاه دارد و همین مسئله، حیوانات را برای یافتن قطرهای آب به خارج از منطقه کوچ میدهد.
سیدباقر موسوی در گفتوگو با همشهریآنلاین توضیح میدهد: در گذشته نهچندان دور، آب تالاب هورالعظیم به زیستگاه آهوها میرسید و حیوانات به راحتی برای آب خوردن به حاشیه تالاب میآمدند و برمیگشتند. اما امروز بخش بسیار کوچکی از هور باقی مانده و آب از زیستگاه آهوها دهها کیلومتر فاصله گرفته است. به همین دلیل مجبور شدیم برایشان آبشخور بسازیم.
موسوی میگوید: در دو سال گذشته با کمک مردم چهار آبشخور در شنزارهای گسترده بستان که از فکه تا نزدیکی سوسنگرد امتداد دارند، ساختهایم. تابستانهای این مناطق گرمای طاقتفرسایی دارد و تبخیر زودهنگام آب، حیاتوحش را برای دسترسی به آب با مشکلات جدی مواجه میکند.
ساخت آبشخور؛ دخالت در طبیعت؟
فعال محیطزیست خوزستانی با تاکید بر اینکه ساخت آبشخور به معنای دخالت در طبیعت است و نباید به یک اقدام عمومی و بدون مطالعه تبدیل شود، در واکنش به برخی پیشنهادها برای الزام محکومان محیطزیستی به ساخت آبشخور میگوید: نمیشود هر جایی آبشخور ساخت. این کار دستکاری در زیستگاه است و اگر بدون بررسی کارشناسی انجام شود حتی میتواند به حیاتوحش آسیب بزند. ممکن است حیوانات را در معرض شکار قرار دهد یا تعادل طبیعی منطقه را بر هم بزند. قبل از ساخت آبشخور باید بررسی شود که آیا منبع آب طبیعی از بین رفته یا نه و آیا ایجاد آبشخور ضرورت دارد یا خیر.
سیدباقر موسوی با بیان اینکه در انتخاب محل آبشخورها باید تردد حیاتوحش، امنیت منطقه، دور بودن از مسیر شکارچیان و شرایط زیستگاهی به دقت بررسی شود، میافزاید: یکی از نکات جالب در آبشخورهای ساخته شده در شنزارهای بستان، شیوه خنک نگه داشتن آب است. بعضیها میپرسند چرا برای آبشخورها سایبان یا سازه ایجاد نمیکنید، اما در این منطقه، دما حتی در سایه هم بسیار بالاست. ما از ویژگی خود شنزار استفاده میکنیم؛ ابتدا چالهای ایجاد و آن را عایقبندی میکنیم، بتن میزنیم و در لایه آخر شن خالص قرار میدهیم. ذرات شن باعث میشوند آب خنک بماند و تبخیر آن به حداقل برسد.
موسوی با بیان اینکه آبشخورسازی را از حدود دو سال پیش شروع کرده است، توضیح میدهد که این کار نتایج امیدوارکنندهای داشته است و اکنون گروههای مردمی نیز در این کار کمک میکنند تا آبشخورهای بیشتری در منطقه احداث شود.
این فعال محیط زیست میگوید: یکی از نکات جالب در آبشخورهای ساخته شده در شنزارهای بستان، شیوه خنک نگه داشتن آب است. در این منطقه، دما حتی در سایه هم بسیار بالاست و سایهبان درست کردن اثری ندارد. ما از ویژگی شنزار استفاده میکنیم؛ ابتدا چالهای ایجاد و آن را عایقبندی میکنیم، بتن میزنیم و در لایه آخر، شن خالص قرار میدهیم. ذرات شن باعث میشوند آب خنک بماند و تبخیر آن به حداقل برسد.
شیوه تامین آب آبشخورها
فعال محیطزیست خوزستانی از مهمترین اهداف ساخت آبشخور را جلوگیری از خروج آهوان از زیستگاه عنوان میکند: وقتی هوا گرم میشود، حیوان برای پیدا کردن آب از منطقه خارج میشود. اگر از زیستگاه خارج شود، احتمال شکار شدن یا از دست رفتن آن افزایش پیدا میکند. ما تلاش میکنیم این مهاجرتهای اجباری را کاهش دهیم.
سیدباقر موسوی به شرایط نگرانکننده جمعیت آهوهای منطقه اشاره میکند و میگوید: کمبود آب یکی از عوامل اصلی آسیبپذیری این گونه ارزشمند است که حالا جمعیتشان به کمتر از ۵۰۰ رأس رسیده.
او همچنین به تغییرات گسترده زیستگاه در سالهای اخیر اشاره میکند و توضیح میدهد: بخشی از این تغییر، ناشی از کاشت گسترده گونه مهاجم کهور آمریکایی است. این درخت ریشههایی تا حدود ۸۰ متر دارد و بخش زیادی از منابع آب زیرزمینی را مصرف میکند. ریشههای رونده این گیاه مهاجم، بسیاری از برکههایی که در گذشته در منطقه وجود داشت را از بین برده و سفرههای زیرزمینی آسیب دیدهاند. در گذشته عشایر منطقه با حفر چاههایی کمعمق به آب میرسیدند، اما امروز حتی چاههای عمیق نیز در برخی نقاط به آب نمیرسند.
این فعال محیطزیست خوزستانی به شیوه تامین آب آبشخورها اشاره میکند و میگوید: با یک وانت نیسان مجهز به مخزن ۵۰۰ لیتری آب را به نقاط مختلف منتقل میکنم. در محل آبشخور نیز مخازن ذخیره آب در نقاط مرتفع زیر خاک دفن شده و از طریق شیلنگ و شناور آب به صورت تدریجی وارد آبشخور میشود تا همیشه سطح مناسبی از آب برای حیاتوحش وجود داشته باشد.
او با بیان اینکه این آبشخورها با هزینه مردم ساخته میشود، ادامه میدهد: خودرو، تجهیزات، دوربینها و بخش عمده امکانات شخصی است و مردم از نقاط مختلف کشور برای ساخت و نگهداری آبشخورها کمک میکنند. اگر حمایت مردم نبود، عملاً امکان اجرای این طرح وجود نداشت.
موسوی ادامه میدهد: افزایش هزینهها، تورم و سختیهای تامین آب و نگهداری تجهیزات میتواند ادامه این مسیر را با مشکل مواجه کند. آبشخورها باید به صورت مستمر آبرسانی شوند. خودروها نیز مسیرهای دشوار شنزار را طی میکنند که همه این موارد، هزینههای قابل توجهی دارد.در شرایطی که آب از زیستگاه آهوها فاصله گرفته و بسیاری از برکههای طبیعی خشکیدهاند، تامین آب برای حیاتوحش تنها راه حفاظت از آهوهایی است که در یکی از سختترین زیستگاههای کشور روزگار میگذرانند. آهوهایی که در خوزستان با نام «ریم» شناخته میشوند و یکی از زیرگونههای آهوی گواتردار ایرانی هستند. ریمهایی که این روزها در گرمای سوزان خوزستان چشمانتظار سقایی هستند که برای رساندن آب، کیلومترها دلِ شنزارهای سوزان را میپیماید.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0