الموت؛ گنجینه‌ای هزاره در دل البرز

بیا بازی ببین

ماینکرفت | هیچی نگفت... یواشکی وین گرفت!	روبلاکس | رفتیم اسکویید گیم، دیگه رفاقتی باقی نموند...	ماینکرفت | بدوارز یا فیلم
ماینکرفت | پیکار سه نوب با دراگون... | بقا با رفقا قسمت ۹ (پارت آخر)	ماینکرفت | کی فکرشو میکرد توی بدوارز انقدر کمپ جوابه!!!	روبلاکس | با دوستم رفتیم گرنی، ولی انتظار اینو نداشتیم!

شهرت جهانی الموت مدیون رویدادی تاریخی در سال ۴۸۳ هجری قمری (۱۰۹۰ میلادی) است؛ زمانی که حسن صباح، بنیان‌گذار حکومت اسماعیلیان نزاری، کنترل این دژ را به دست گرفت و آن را به مرکز سیاسی، اداری، فرهنگی، مذهبی و فکری حکومتی تبدیل کرد که حدود ۱۸۰ سال دوام آورد.

با این حال، پیشینه برخی از قلعه‌های این مجموعه، همچون لمبسر، حتی به دوره ساسانیان می‌رسد. امروز، پرونده ثبت جهانی این مجموعه ارزشمند، پس از ۲۵ سال پژوهش و کوشش میدانی، در آستانه تصمیمی سرنوشت‌ساز در چهل‌وهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جنوبی قرار دارد.

۲۵ سال تلاش برای جهانی شدن؛ از دل کوه تا صحن یونسکو

ثبت جهانی الموت حاصل زحمات بی‌وقفه پژوهشگران، باستان‌شناسان و مدیران پایگاه‌های میراث‌فرهنگی از سال ۱۳۷۹ است. در آن زمان، نه پایگاه پژوهشی مناسبی وجود داشت و نه راه دسترسی استانداردی به قلعه؛ از این رو، نخستین گام، ایجاد پایگاهی دائمی برای پژوهش‌های میدانی و طراحی مسیرهای دسترسی ایمن بود.

۱۶ فصل کاوش باستان‌شناسی در این مجموعه، دستاوردهای شگرفی داشته که از آن جمله می‌توان به شناسایی بنای تاریخی «ملاسرا» اشاره کرد که پیش‌تر تنها در منابع کهنی چون ظفرنامه حمدالله مستوفی از آن یاد شده بود.

همچنین مشخص شد مجموعه الموت در حقیقت یک «کاخ‌دژ» هوشمندانه است که با بستر طبیعی تلفیق شده و بخش زیادی از استحکامات آن از دل صخره‌ها تراشیده شده است. ارزیابان یونسکو در مهر ۱۴۰۴ از این مجموعه بازدید میدانی کردند و پرونده «منظر فرهنگی و تاریخی قلعه‌های الموت» اکنون در مراحل نهایی بررسی کارشناسی قرار دارد.

الموت؛ شاهکاری از هوش سیاسی و مهندسی دفاعی

آنچه پرونده الموت را در میان آثار ثبت‌شده ایران متمایز می‌کند، ماهیت شبکه‌ای و زنجیره‌وار آن است؛ موضوعی که یک بنای منفرد نیست، بلکه مجموعه‌ای از هفت قلعه تاریخی را در بر می‌گیرد. این هفت دژ شامل قلعه‌های الموت، لمبسر، نبی‌ذرشاه، شمس‌کلایه، شیرکوه، قسطین‌لار و ایلان هستند که هرکدام نقشی مشخص در نظام دفاعی و حکومتی داشته‌اند.

ارزش برجسته جهانی این مجموعه در یکپارچگی اجزای آن نهفته است. الموت تنها یک قلعه نبود، بلکه سیستمی منسجم شامل معماری، مهندسی، مدیریت آب، کشاورزی، دفاع، حکومت، و زندگی اجتماعی-اقتصادی بوده است. بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی صورت‌گرفته، نظام دفاعی این مجموعه حدود ۲۰۰۰ کیلومتر مربع را پوشش می‌داده و شامل روستاها، مزارع، باغ‌ها و سیستم‌های آبیاری نیز بوده است.

کارشناسان ایکوموس (شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها) معیار سوم کنوانسیون یونسکو را برای این پرونده تأیید کرده و آن را «گواهی استثنایی بر سنت فرهنگی اسماعیلیان نزاری» در قرون ۱۱ تا ۱۳ میلادی دانسته‌اند. در صورت ثبت، الموت سی‌امین اثر ایران در فهرست میراث جهانی خواهد شد.

آینده‌ای روشن؛ تحول گردشگری و اقتصاد قزوین

ثبت جهانی الموت، فراتر از یک موفقیت فرهنگی، بستری راهبردی برای جهش اقتصادی استان قزوین محسوب می‌شود. مسئولان ارشد استانی با اشاره به نهایی شدن پرونده، تأکید دارند که این فرصت طلایی باید برای معرفی ظرفیت‌های بی‌نظیر قزوین به جهان و توسعه گردشگری به‌کار گرفته شود.

زیرساخت‌های این منطقه در حال تکمیل است و عملیات مرمتی، ساماندهی مسیرهای دسترسی، نصب تابلوهای راهنما، و بهبود روستاهای مسیر قلعه‌ها انجام شده است. برنامه‌های مدیریتی این پرونده با مشارکت جوامع محلی تدوین شده تا منافع ثبت جهانی به مردم منطقه نیز برسد.

انتظار می‌رود با جهانی شدن الموت، شمار گردشگران داخلی و خارجی به‌شدت افزایش یابد و این منطقه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری تاریخی ایران تبدیل شود. از فعالان اقتصادی نیز دعوت شده است تا با ارائه ایده‌های خلاقانه، در مسیر معرفی ظرفیت‌های تمدنی و اقتصادی این منطقه به بازارهای جهانی یاری رسانند.

بوسان؛ میزبانی تاریخی برای تصمیم‌گیری نهایی

چهل‌وهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو از ۱۹ تا ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۹ تیر تا ۷ مرداد ۱۴۰۵) به مدت ۱۰ روز در شهر بوسان، جمهوری کره، در حال برگزاری است. این نخستین بار است که کره جنوبی میزبان این رویداد مهم سالانه می‌شود.

حدود ۳۰۰۰ هزار نفر از نمایندگان ۱۹۶ کشور عضو کنوانسیون در این اجلاس حضور دارند و ۳۰ پرونده جدید برای ثبت در فهرست میراث جهانی بررسی می‌شود. در نخستین روز اجلاس، «اعلامیه بوسان» با هدف مقابله با تهدیدات پیچیده پیش روی میراث جهانی مانند درگیری‌های مسلحانه، تغییرات اقلیمی و فشارهای توسعه، به‌اتفاق تصویب شد.

پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» از ۲۴ تا ۲۷ ژوئیه (مرداد ماه) در دستور کار ارزیابی اعضای کمیته قرار خواهد گرفت. هیئت عالی‌رتبه کشورمان با حضور مقامات ارشد وزارتخانه، برای پیگیری و پشتیبانی از ثبت نهایی این اثر ارزشمند عازم بوسان شده‌اند. با رأی مثبت یونسکو، الموت به عنوان سی‌امین میراث جهانی ایران، نامی ماندگار در تاریخ تمدن بشری خواهد یافت.

منبع: ایرنا