رمزگشایی از توقف حملات ایران و آمریکا؛ آیا تهران و واشنگتن به تفاهم نامه اسلام آباد باز می گردند؟

روز شنبه، کویت، بحرین و اردن برای نخستین بار در دو هفته گذشته، بامداد و صبح آرامی را پشت سر گذاشتند و اطلاعیه‌ای در مورد فعال شدن آژیرهای خطر و فعال شدن سامانه‌های پدافندی به گوش نرسید.

بیا بازی ببین

ماینکرفت | هیچی نگفت... یواشکی وین گرفت!	روبلاکس | رفتیم اسکویید گیم، دیگه رفاقتی باقی نموند...	ماینکرفت | بدوارز یا فیلم
ماینکرفت | پیکار سه نوب با دراگون... | بقا با رفقا قسمت ۹ (پارت آخر)	ماینکرفت | کی فکرشو میکرد توی بدوارز انقدر کمپ جوابه!!!	روبلاکس | با دوستم رفتیم گرنی، ولی انتظار اینو نداشتیم!

در حالی که نگرانی‌ها از بازگشت به جنگ تمام عیار در افکار عمومی و منطقه تشدید شده‌است، در عین حال نشانه‌هایی نیز وجود دارد که نشان می‌دهد تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از جنگ در جریان است.

آرامش پیش از طوفان؟

طی روزهای گذشته خبرهای زیادی در مورد جابجایی گسترده نیروهای آمریکایی از جمله اعزام اسکادران‌های بیشتر سوخت‌رسان و جنگنده‌های آمریکایی از طریق اروپا به سمت خاورمیانه منتشر شده‌بود.

در عین حال دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز در اظهارنظرهای علنی خود احتمال عملیات بزرگ‌تر نظامی علیه ایران را رد نکرده‌است. ترامپ دیشب گفت: «فکر می‌کنم گزینه‌های مختلفی وجود دارد. یک گزینه نظامی است؛ یعنی همان مسیری را که اکنون در پیش گرفته‌ایم ادامه دهیم، حتی با شدت بیشتر، و هر آنچه را دارند از بین ببریم. گزینه دیگر، راهبردی هوشمندانه‌تر است و آن رسیدن به یک توافق است.»

گزارش‌ها در مورد قطعی شدن سفر بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل به آمریکا و دیدار برنامه‌ریزی شده او با رئیس جمهور آمریکا، گمانه‌زنی‌ها در مورد برنامه‌ریزی مشترک آمریکا و اسرائیل برای بازگشت به جنگ تمام عیار علیه ایران را افزایش داده‌است.

در این میان برخی زمینه‌سازی‌های تبلیغاتی و آماده‌سازی افکار عمومی نیز قابل توجه است. روزنامه نیویورک تایمز، روز گذشته در گزارشی کذب مدعی شد که ایران پیشنهاد آتش‌بس ارائه شده از سوی آمریکا را در سفر نخست‌وزیر عراق به تهران رد کرده‌است. دفتر نخست‌وزیر عراق بلافاصله این گزارش را تکذیب کرد.

برخی از تحلیل‌گران پیام دیروز دونالد ترامپ در مورد خودداری چین و روسیه از فروش سلاح به ایران را نیز نشانه‌ای مبنی بر تشدید درگیری‌ها تلقی کردند. رابرت پیپ، استاد برجسته دانشگاه شیکاگو در پیامی نوشت: «به واقع ترامپ به روسیه و چین می‌گوید که کنار بمانند، این نشانه‌ای است که یک تشدید تنش بزرگ در راه است.»

تحلیل‌گران پیش از این تاکید کرده‌بودند که استراتژی حملات آمریکا به جنوب ایران، شبیه به آماده‌سازی برای یک حمله زمینی به ایران است.

تهران اعلام کرده‌است که برای هر سناریوی تشدید تنشی آمادگی دارد و دفاع از سرزمین، تمامیت ارضی و حاکمیت ملی ایرانیان در راس اولویت‌های نیروهای مسلح قرار دارد.

ادامه مذاکرات

به رغم نگرانی‌ها بابت تشدید تنش، تلاش‌های میانجی‌گرانه برای توقف درگیری‌ها همچنان ادامه دارد.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا دیشب مدعی شد که همین حالا هم جی‌دی ونس و مارکو روبیو در حال مذاکره با ایران هستند. این اظهارات ترامپ چندان قابل اعتماد نیست چرا که در طول ۹ سال گذشته، به صورت مداوم ادعاهای کذبی در مورد مذاکره با ایران و نزدیک بودن توافق بیان کرده‌است.

با این حال نشانه‌های دیگری وجود دارد که تلاش‌ها برای کاهش تنش ادامه دارد. روز گذشته رویترز گزارش داد که پاکستان تحت هدایت چین در حال رایزنی برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها در منطقه است.

در عین حال روز جمعه یک هیئت دیپلماتیک عمانی نیز برای گفت‌وگو در خصوص نحوه مدیریت تنگه هرمز به تهران سفر کرد. موضوع آینده تنگه هرمز یکی از اصلی‌ترین نقاط اختلاف میان ایران و آمریکا موضوع نحوه بازگشایی تنگه هرمز بر کشتی‌رانی تجاری است. در واقع به اعتقاد بسیاری از تحلیل‌گران، هدف آمریکا از دور جدید درگیری‌ها در منطقه وادار کردن ایران به پذیرش ساز و کار مورد نظر آمریکا برای اداره تنگه هرمز است.

تهران رسما اعلام کرده‌است که مبنای بازگشت به آتش‌بس برای تهران، اجرای کامل تفاهم‌نامه ۱۴ بندی اسلام‌آباد از سوی آمریکا است. معنای این موضع‌گیری این است که بازگشت ایران به اجرای تفاهم‌نامه و بازگشایی تنگه هرمز، منوط به اجرای بندهای تفاهم‌نامه از سوی آمریکا یعنی صدور مجدد معافیت تحریمی صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی ایران، آزادسازی دارایی‌های مسدود شده، لغو محاصره دریایی و توقف کامل درگیری‌های نظامی است.

در این چارچوب ایران نیز در صورت اجرای کامل تفاهم‌نامه از سوی آمریکا آماده است در مورد نحوه اجرای بند ۵ تفاهم‌نامه در مورد نحوه تردد در تنگه هرمز انعطاف‌هایی را نشان بدهد.

این موضوع به صورت رسمی از سوی تهران اعلام شده‌است که تهران در چارچوب تلاش برای حل و فصل اختلاف‌ها در مورد نحوه تردد در تنگه هرمز، مسیر جدیدی را پیشنهاد داده‌است. کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه دو هفته پیش در مورد سفر هیئت ایرانی به عمان توضیح داد: «درخواست ایران در … سفر [به عمان]، تعلیق و بسته شدن مسیر جنوبی تردد شناورها بود. با این حال، جمهوری اسلامی ایران در چارچوب حسن نیت، پیشنهاد جایگزینی نیز ارائه کرد.» غریب‌آبادی تصریح کرد: «با مشورت فرماندهان نظامی مسئول کنترل تنگه هرمز، مسیر جدیدی برای ورود و خروج شناورها به طرف عمانی پیشنهاد شد تا به جای استفاده از مسیر شمالی یا جنوبی، شناورها از این مسیر جدید عبور کنند و از بروز تنش و درگیری جلوگیری شود.» 

توپ در زمین واشنگتن

تهران بیش از دو هفته است که پیشنهاد خود را برای حل و فصل اختلاف نظر در خصوص تنگه هرمز ارائه داده‌است و تاکید کرده‌است که آمادگی دارد به تعهدات خود در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد بازگردد.

اکنون توپ در زمین واشنگتن است که آیا پیشنهادهای ایران برای اجرای مجدد تفاهم‌نامه‌ای که به امضای رئیس جمهور آمریکا رسیده‌است می‌پذیرد یا تمایل دارد که مجددا وارد جنگی تمام عیار با ایران شود.

تصمیم‌گیری در مورد جنگ و مذاکره در شرایط فعلی کاملا به واشنگتن بستگی دارد که دچار دو دستگی شدید درون کاخ سفید است. دو جریان مخالف یکدیگر درون دولت آمریکا به شکل فعالانه برای تخریب یکدیگر تلاش می‌کنند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی رئیس جمهور که همیشه به عنوان یک جنگ‌طلب ضد ایرانی شناخته می‌شد، به شدت تلاش می‌کند تا دستاوردهای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را تخریب کند و واشنگتن را به سمت استفاده گسترده از زور علیه ایران میل دهد.

در برابر جریان انزواطلب و مخالف نفوذ اسرائیل در واشنگتن به رهبری جی‌دی ونس، معاون رئیس جمهور تلاش می‌کند تا آمریکا را از باتلاق جنگ گسترده در خاورمیانه خارج کند.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در طول دو هفته گذشته با پیروی از مسیر پیشنهادی مارکو روبیو، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را کنار گذاشت و تلاش کرد با بازگشت به راهکار نظامی تلاش کند تا تنگه هرمز را بازگشایی کند.

بعد از دو هفته حملات متقابل، مشخص شده‌است که راهکار نظامی شانسی برای پیروزی ندارد. حالا ترامپ در مقابل یک دوراهی قرار گرفته‌است که انتخاب کند آیا قصد دارد عملیات نظامی را بدون هیچ دورنمایی برای موفقت بار دیگر گسترش دهد یا اینکه به تفاهم‌نامه موجود برای پایان جنگ بازگردد.