مذاکره الزاما برای کسب خیر نیست؛ گاهی برای دفع شر است

گروه سیاست نامه‌نیوز: مذاکرات ایران و آمریکا وضعیت شکننده‌ای دارد؛ به ویژه آنکه هم در ایران و هم در آمریکا اصل مذاکرات مخالفانی جدی دارد و هر دوی آنها به جدیت می‌کوشند که روند مذاکرات مختل شود. در این میان راه حل چیست و آیا هنوز امید وجود دارد که بتوان از جنگ خارج و مشکلات و مناقشات را با نشستن پشت میز مذاکره حل کرد؟

محمدعلی وکیلی، نماینده مجلس دهم، درباره این موضوع به «نامه‌نیوز» گفت: «وقتی جنگی آغاز می‌شود، یا باید به پیروزی قاطع و کامل دست یافت یا اگر در آن جنگ اساسا پیروزی مطلق معنا و امکان نداشته باشد، باید به سمت مذاکره رفت؛ این یک اصل عقلایی است. تنها در صورتی می‌توان از مذاکره صرف‌نظر کرد که شرایط آنچنان بر وفق مراد باشد که اطمینان کامل به شکست مطلق طرف مقابل وجود داشته باشد؛ یعنی ایران بتواند آمریکا را در همه ابعاد شکست دهد یا آمریکا بتواند چنین کند اما واقعیت این است که هم ایران و هم آمریکا درگیر یک جنگ فرسایشی هستند و به‌صورت متوازن به یکدیگر ضربه وارد می‌کنند. ممکن است ما در ناکام گذاشتن دشمن برای رسیدن به اهدافش موفق بوده باشیم، اما در عین حال خود ما نیز در این جنگ فرسایشی به‌طور مستمر در حال تحمل خسارت هستیم».

او ادامه داد: «ما حتی در جنگ با عراق، در نهایت به مذاکره روی آوردیم و قطعنامه ۵۹۸ را پذیرفتیم. پس از پذیرش آن قطعنامه نیز هیچ‌کس نگفت که ایران یا عراق برنده مطلق جنگ شده‌اند، اما هر دو طرف احساس می‌کردند به نوعی پیروز شده‌اند؛ زیرا از یک جنگ فرسایشی، پرهزینه و خسارت‌بار خارج شدند. بنابراین، امروز نیز راهی جز مذاکره پیش روی ما وجود ندارد».

این فعال سیاسی همچنین بیان کرد: «برداشت برخی تندروها از مذاکره این است که مذاکره فقط برای ایجاد دوستی، رفاقت یا کسب خیر انجام می‌شود، در حالی که در بسیاری از موارد، مذاکره برای دفع شر است؛ شری به نام جنگ که هر روز منابع و ظرفیت‌های کشور را مستهلک می‌کند و هزینه‌های سنگینی بر دوش کشور می‌گذارد. مذاکره می‌تواند از شدت این خسارت‌ها بکاهد. بر همین اساس، من معتقدم که باید مذاکره کنیم. آمریکا اکنون از یک‌سو به ما ضربه وارد می‌کند و از سوی دیگر خود نیز ضربه می‌خورد. درست است که منافع و پایگاه‌های آمریکا در منطقه آسیب می‌بینند، اما ما نیز هم‌زمان متحمل آسیب و خسارت می‌شویم».

وکیلی در پایان گفت: «مذاکره به هیچ‌وجه به این معنا نیست که ما از موضع ضعف یا با دست پایین وارد گفت‌وگو می‌شویم اما طرف مقابل نیز نباید احساس کند که شکست خورده است؛ زیرا اگر مخصا آمریکا چنین احساسی داشته باشد، با توجه به سابقه‌ای که از خود نشان داده، زیر میز مذاکره می‌زند و حتی از هر تفاهم یا توافقی که امضا کرده، خارج می‌شود؛ ازاین‌رو، در شرایط کنونی مذاکره باید به‌گونه‌ای مدیریت شود که هیچ‌یک از طرفین احساس شکست نکنند. ورود به مذاکره در مقطع کنونی نیز به معنای عقب‌نشینی یا ضعف نیست. تنها زمانی می‌توان به یک تفاهم‌نامه پایدار و قابل اجرا دست یافت که هر دو طرف احساس کنند از جایگاهی نسبتا برابر پشت میز مذاکره نشسته‌اند. در فضای داخلی هر دو کشور موافقان و مخالفان مذاکره حضور دارند و بر روند تصمیم‌گیری اثر می‌گذارند؛ به این دلیل نتیجه مذاکرات باید به‌گونه‌ای باشد که هیچ‌یک از دو طرف احساس نکند سرش کلاه رفته است. علاوه بر این، باید از همان ابتدا روشن باشد که هر یک از طرفین با چه روایت و برداشتی از مذاکرات خارج می‌شوند و نتیجه گفت‌وگوها را چگونه برای افکار عمومی خود تبیین خواهند کرد».