تبعیض در واریز حقوق بازنشستگان؛ اعتراض بازنشستگان تأمین اجتماعی بالا گرفت

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

هم‌زمان با واریز مستمری تیرماه بازنشستگان و مستمری‌بگیران سازمان تأمین اجتماعی، دو موضوع بار دیگر به محور اعتراض‌ها تبدیل شده است: نخست، تفاوت میان افزایش درج‌شده در احکام با افزایش واقعی مبلغ واریزی و دوم، ادامه پرداخت حقوق براساس حروف الفبا که باعث می‌شود صاحبان نام‌های خانوادگی واقع در حروف پایانی، دیرتر از دیگران مستمری خود را دریافت کنند.

بیا بازی ببین

ماینکرفت | هیچی نگفت... یواشکی وین گرفت!	روبلاکس | رفتیم اسکویید گیم، دیگه رفاقتی باقی نموند...	ماینکرفت | بدوارز یا فیلم
ماینکرفت | پیکار سه نوب با دراگون... | بقا با رفقا قسمت ۹ (پارت آخر)	ماینکرفت | کی فکرشو میکرد توی بدوارز انقدر کمپ جوابه!!!	روبلاکس | با دوستم رفتیم گرنی، ولی انتظار اینو نداشتیم!

بررسی اطلاعیه‌ها و توضیحات رسمی سازمان تأمین اجتماعی نشان می‌دهد افزایش ۶۰ درصدی اعلام‌شده، شامل همه بازنشستگان و تمام اجزای فیش حقوقی نمی‌شود. از سوی دیگر، سازمان هنوز پاسخ روشنی به این پرسش نداده است که چرا با وجود توسعه بانکداری الکترونیکی، پرداخت مستمری بیش از پنج میلیون بازنشسته باید طی چند روز و براساس ترتیب حروف الفبا انجام شود.

افزایش ۶۰ درصدی شامل چه کسانی است؟

یکی از اصلی‌ترین ابهام‌های بازنشستگان این است که چرا با وجود اعلام افزایش ۶۰ درصدی مستمری‌ها، مبلغی که به حساب برخی از آنان واریز شده، کمتر از این میزان افزایش یافته است.

براساس توضیح رسمی سازمان تأمین اجتماعی، افزایش ۶۰ درصدی صرفاً برای «حداقل‌بگیران» در نظر گرفته شده و مستمری پایه این گروه در سال ۱۴۰۵ به ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال، معادل حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان، رسیده است.

فرمول افزایش برای بازنشستگان «سایر سطوح» متفاوت است. مستمری این افراد ۴۵ درصد افزایش یافته و مبلغ ثابت یک میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان نیز به آن اضافه شده است. بنابراین همه مستمری‌بگیران مشمول افزایش یکسان ۶۰ درصدی نیستند.

مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی نیز تأیید کرده است که افزایش سال ۱۴۰۵ برای حداقل‌بگیران ۶۰ درصد و برای سایر سطوح ۴۵ درصد به‌علاوه حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بوده است.

در نتیجه، اطلاق عمومی عبارت «افزایش ۶۰ درصدی حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی» می‌تواند گمراه‌کننده باشد؛ زیرا این درصد به همه بازنشستگان و مستمری‌بگیران تعلق نگرفته است.

چرا مبلغ واریزی دقیقاً ۶۰ درصد بیشتر نشده است؟

حتی برای برخی حداقل‌بگیران نیز ممکن است افزایش مبلغ نهایی واریزشده به حساب، دقیقاً معادل ۶۰ درصد مجموع دریافتی سال گذشته نباشد. علت آن است که افزایش سالانه بر «اصل مستمری» اعمال می‌شود، نه لزوماً بر تمام اجزای فیش حقوقی.

کمک‌هزینه مسکن، کمک معیشت، عائله‌مندی، حق اولاد، کسورات بیمه تکمیلی، اقساط وام و سایر کسورات می‌توانند مبلغ خالص واریزی را تغییر دهند. سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است کمک‌هزینه مسکن و کمک معیشت در سال ۱۴۰۵ حذف نشده‌اند، اما افزایش نیافته‌اند. کمک‌هزینه مسکن ماهانه ۲۷۰ هزار تومان و کمک معیشت ۶۰۰ هزار تومان اعلام شده است.

بنابراین اگر یک بازنشسته مجموع دریافتی سال گذشته، شامل مستمری و مزایا، را با مبلغ خالص واریزی امسال مقایسه کند، ممکن است به افزایشی کمتر از ۶۰ درصد برسد؛ بدون آنکه الزاماً مستمری پایه او اشتباه محاسبه شده باشد.

البته این توضیح به معنای رد احتمال خطا در احکام نیست. وضعیت هر بازنشسته باید با مقایسه جداگانه «اصل مستمری»، مبلغ متناسب‌سازی، مزایا و کسورات در احکام سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ بررسی شود.

حذف «حفظ قدرت خرید»؛ عامل دیگری در کاهش افزایش واقعی

یکی دیگر از دلایل نارضایتی برخی بازنشستگان، توقف پرداخت مبلغی تحت عنوان «حفظ قدرت خرید» است.

سازمان تأمین اجتماعی می‌گوید این مبلغ در سال ۱۴۰۳ براساس حکم قانون بودجه همان سال به حداقل‌بگیران و برخی مستمری‌بگیرانی پرداخت می‌شد که مبلغ متناسب‌سازی آنان پایین بود. اما در قانون بودجه سال ۱۴۰۵ مجوزی برای ادامه این پرداخت پیش‌بینی نشده است؛ به همین دلیل این ردیف در احکام جدید استمرار نیافته است.

حذف این مبلغ می‌تواند باعث شود رشد خالص دریافتی برخی بازنشستگان، کمتر از درصد افزایش اعلام‌شده برای اصل مستمری به نظر برسد.

این موضوع از نظر حسابداری با «کاهش اصل مستمری» تفاوت دارد، اما برای بازنشسته‌ای که هزینه‌های زندگی خود را براساس مجموع دریافتی ماهانه تنظیم می‌کند، نتیجه عملی یکسان است: مبلغ قابل‌استفاده او کمتر از انتظاری است که از اعلام افزایش ۶۰ درصدی ایجاد شده بود.

متناسب‌سازی برای همه یکسان نیست

مرحله سوم متناسب‌سازی نیز در سال ۱۴۰۵ اجرا شده، اما مبلغ آن برای تمام بازنشستگان یکسان نیست.

براساس قانون برنامه هفتم، متناسب‌سازی طی سه مرحله اجرا شده است: ۴۰ درصد در سال ۱۴۰۳، ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۴ و ۳۰ درصد باقی‌مانده در سال ۱۴۰۵. هدف قانونی آن است که نسبت مستمری فرد به حداقل دستمزد، تا حد مشخصی نسبت به زمان بازنشستگی حفظ شود.

حداقل‌بگیران نیز طبق توضیح سازمان، مشمول محاسبه متناسب‌سازی به شیوه سایر سطوح نیستند. مبلغ متناسب‌سازی افراد به سابقه بیمه‌پردازی، میزان مستمری در زمان برقراری و نسبت آن با حداقل دستمزد همان سال بستگی دارد. در نتیجه ممکن است دو بازنشسته، با وجود سابقه‌ای نزدیک به هم، مبالغ متفاوتی دریافت کنند.

همین پیچیدگی محاسبات و تفکیک‌نشدن روشن افزایش سالانه، متناسب‌سازی، مزایا و کسورات در اطلاع‌رسانی عمومی، باعث شده است بسیاری از بازنشستگان تصور کنند وعده افزایش ۶۰ درصدی درباره آنان اجرا نشده است.

اعتراض به پرداخت حقوق براساس حروف الفبا

دومین محور اعتراض‌ها به نحوه زمان‌بندی پرداخت مستمری‌ها مربوط است.

حقوق تیرماه بیش از پنج میلیون و ۳۰۰ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر تأمین اجتماعی از ۲۹ تیر ۱۴۰۵ آغاز شد و سازمان اعلام کرد این پرداخت طی ۷۲ ساعت، به‌تدریج و براساس حروف الفبا از طریق بانک‌های عامل انجام می‌شود.

برخی بازنشستگان در تماس با رسانه‌ها گفته‌اند این شیوه عملاً به معنای آن است که صاحبان نام‌های خانوادگی واقع در حروف پایانی، هر ماه چند روز دیرتر از گروه‌های ابتدایی حقوق دریافت می‌کنند.

منتقدان می‌گویند در شرایطی که پرداخت یارانه نقدی یا برخی پرداخت‌های عمومی برای میلیون‌ها نفر در یک روز انجام می‌شود، نوبت‌بندی الفبایی مستمری‌ها توجیه فنی و اجرایی روشنی ندارد. آنان این روش را ناعادلانه می‌دانند؛ زیرا هزینه اجاره، اقساط، درمان و خریدهای ضروری همه بازنشستگان در زمان مشخص سررسید می‌شود، اما زمان دسترسی آنان به حقوق یکسان نیست.

پاسخ سازمان تأمین اجتماعی چیست؟

سازمان تأمین اجتماعی در اطلاعیه پرداخت تیرماه توضیح داده است که واریز حقوق طی ۷۲ ساعت و از طریق بانک‌های عامل انجام می‌شود و از بازنشستگان خواسته در صورت دریافت نکردن پیامک بانکی، موجودی حساب خود را بررسی کنند.

این سازمان همچنین به «شرایط شبکه بانکی کشور» اشاره کرده است، اما تاکنون توضیح تفصیلی و مستقیمی درباره علت ضرورت نوبت‌بندی براساس حروف الفبا یا امکان پرداخت هم‌زمان مستمری‌ها منتشر نکرده است.

به بیان دیگر، پاسخ رسمی موجود بیشتر درباره فرآیند پرداخت و احتمال نرسیدن پیامک بانکی است و به اصل اعتراض بازنشستگان درباره تبعیض زمانی میان حروف ابتدایی و انتهایی الفبا پاسخ نمی‌دهد.

بازنشستگان معترض چگونه پیگیری کنند؟

سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است بازنشستگان می‌توانند فیش حقوقی تیرماه را از طریق سامانه خدمات غیرحضوری یا برنامه «تأمین من» دریافت کنند.

برای بررسی دقیق افزایش حقوق، لازم است موارد زیر در حکم و فیش حقوقی کنترل شود:

اصل مستمری سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، وضعیت حداقل‌بگیر یا سایر سطوح بودن، مبلغ متناسب‌سازی، مبلغ مزایای جانبی، حذف احتمالی ردیف حفظ قدرت خرید و میزان کسورات ماهانه.

بازنشستگان در صورت مشاهده مغایرت می‌توانند اعتراض خود را از طریق مرکز ارتباطات مردمی سازمان تأمین اجتماعی ثبت کنند یا با شماره ۱۴۲۰، بدون پیش‌شماره، تماس بگیرند. سازمان اعلام کرده است درخواست‌های ثبت‌شده دارای کد پیگیری خواهند بود.