شبیه‌سازها به کمک آموزش پزشکی می‌آیند | چرا افزایش ظرفیت به تنهایی پاسخگو نیست؟

به گزارش همشهری آنلاین، وقتی صحبت از کمبود پزشک می‌شود، نخستین راهکاری که به ذهن بسیاری از سیاست‌گذاران می‌رسد، افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی است؛ اما مسئولان آموزشی دانشگاه‌ها می‌گویند این تصمیم، اگر بدون توسعه زیرساخت‌ها اجرا شود، نه تنها مشکل را حل نمی‌کند بلکه کیفیت آموزش پزشکان آینده را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. نکته‌ای که دکتر شباهنگ جعفرنژاد، معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران هم در نشست خبری خود به آن اشاره و عنوان کرد: مخالف افزایش ظرفیت دانشجویان نیستیم، اما این افزایش باید متناسب با امکانات آموزشی، فضای فیزیکی، تعداد اعضای هیئت علمی، بودجه و فناوری‌های آموزشی باشد.

او با بیان اینکه ظرفیت واقعی برخی کلاس‌های دانشگاه حدود ۱۲۰ نفر است، اظهار کرد: اما در عمل گاهی تا ۸۰۰ دانشجو در هر ورودی به دانشگاه معرفی می‌شوند؛ موضوعی که باعث شده حتی در برخی کلاس‌ها دانشجویان روی زمین بنشینند یا آموزش به صورت ترکیبی حضوری و مجازی برگزار شود.

بیا بازی ببین

ماینکرفت | هیچی نگفت... یواشکی وین گرفت!	روبلاکس | رفتیم اسکویید گیم، دیگه رفاقتی باقی نموند...	ماینکرفت | بدوارز یا فیلم
ماینکرفت | پیکار سه نوب با دراگون... | بقا با رفقا قسمت ۹ (پارت آخر)	ماینکرفت | کی فکرشو میکرد توی بدوارز انقدر کمپ جوابه!!!	روبلاکس | با دوستم رفتیم گرنی، ولی انتظار اینو نداشتیم!

به گفته جعفرنژاد، دانشگاه برای مدیریت این شرایط، کلاس‌ها را به شکل نوبتی برگزار کرده است؛ به این صورت که بخشی از دانشجویان به صورت حضوری و گروه دیگر به شکل آنلاین در کلاس شرکت می‌کنند و در جلسات بعد جای خود را عوض می‌کنند.

با این حال او معتقد است این راهکارها، درمان موقت هستند و جای توسعه واقعی زیرساخت‌ها را نمی‌گیرند.

آموزش پزشکی فقط کلاس درس نیست

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران هشدار داد که مهم‌ترین آسیب افزایش ظرفیت، زمانی نمایان می‌شود که دانشجویان وارد بخش‌های بالینی بیمارستان می‌شوند. به گفته او، بخشی که پیش‌تر برای آموزش ۱۵ کارآموز طراحی شده بود، امروز گاهی باید پذیرای ۴۰ دانشجو باشد؛ شرایطی که هم فرصت یادگیری دانشجویان را محدود می‌کند و هم روند درمان بیماران را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

او تأکید کرد: آموزش پزشکی برخلاف بسیاری از رشته‌ها صرفاً به کلاس درس وابسته نیست و بخش مهمی از یادگیری در کنار تخت بیمار و در محیط درمانی شکل می‌گیرد؛ بنابراین افزایش تعداد دانشجویان بدون افزایش ظرفیت بیمارستان‌های آموزشی، کیفیت آموزش را کاهش خواهد داد.

شبیه‌سازها به کمک آموزش می‌آیند

یکی از مهم‌ترین راهکارهایی که دانشگاه علوم پزشکی ایران برای کاهش فشار ناشی از افزایش ظرفیت دنبال می‌کند، توسعه آموزش‌های مهارتی با استفاده از فناوری است.

جعفرنژاد از گسترش فعالیت مرکز مهارت‌های بالینی (اسکیل‌لب) و بیمارستان مجازی دانشگاه خبر داد؛ مرکزی که در آن دانشجویان می‌توانند مهارت‌هایی مانند بخیه‌زدن، احیای قلبی، معاینات بالینی و حتی حضور در اتاق زایمان را در محیط شبیه‌سازی‌شده تمرین کنند.

او همچنین از تولید محتوای استاندارد آموزشی در یک استودیوی مجهز خبر داد تا استادان برجسته بتوانند آموزش مهارت‌های عملی را به صورت فیلم‌های استاندارد ضبط کنند و دانشجویان پیش از حضور در بخش‌های درمانی، این آموزش‌ها را ببینند.

به گفته این مسئول این روش‌ها جایگزین کامل آموزش بالینی نیستند، اما در شرایط فعلی می‌توانند بخشی از فشار ناشی از افزایش ظرفیت را جبران کنند.

هوش مصنوعی؛ برنامه‌ای که تازه آغاز می‌شود

یکی دیگر از برنامه‌های معاونت آموزشی، استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای آموزشی است. جعفرنژاد در این باره هم بیان کرد: اکنون بخش زیادی از پرونده‌های ارتقای اعضای هیئت علمی، ترفیع و تشویقات به صورت دستی بررسی می‌شود؛ فرآیندی زمان‌بر که قرار است به کمک سامانه‌های هوشمند مکانیزه شود.

به گفته او، در آینده بارگذاری مقالات، بررسی مستندات و تطبیق آن‌ها با آیین‌نامه‌ها می‌تواند به صورت خودکار انجام شود تا سرعت و دقت این فرایندها افزایش یابد.

توسعه بزرگ‌ترین مرکز آزمون الکترونیک کشور

دانشگاه علوم پزشکی ایران اکنون یکی از بزرگ‌ترین مراکز آزمون الکترونیک کشور را در اختیار دارد. این نکته دیگری است که جعفرنژاد به آن اشاره و عنوان کرد: این مرکز حدود ۴۰۰ جایگاه فعال دارد و برنامه‌ریزی شده ظرفیت آن به هزار جایگاه افزایش یابد؛ ظرفیتی که امکان برگزاری آزمون‌های ملی، دستیاری و آزمون‌های کشوری را با امنیت بالا فراهم خواهد کرد.

به گفته معاون آموزشی دانشگاه، حتی امکان برگزاری آزمون‌های الکترونیکی برای بیش از دو هزار نفر نیز فراهم شده و در آزمون‌های اخیر وزارت بهداشت از این ظرفیت استفاده شده است.

جنگ و خوابگاهی که از دست رفت

این مسئول در بخش دیگر نشست خبری از تأثیر جنگ اخیر بر فعالیت‌های آموزشی دانشگاه گفت: خوابگاه شقایق در جریان حملات اخیر آسیب دید. البته آسیب جانی نداشتیم چون چند ساعت پیش از اصابت موشک تخلیه شده بود و همین تصمیم مانع از وقوع یک فاجعه انسانی شد.

او ادامه داد: دانشگاه برای جبران این خسارت، با حمایت ریاست دانشگاه بودجه خرید یک خوابگاه جدید را تأمین کرده و همچنین یکی از خیران نیز خرید خوابگاهی دیگر را برعهده گرفته است تا مشکل اسکان دانشجویان تا آغاز سال تحصیلی جدید برطرف شود. در حوزه آموزش نیز کلاس‌های نظری خیلی سریع به فضای مجازی منتقل شدند و برای دانشجویان بین‌الملل که به دلیل مشکلات اینترنت یا محدودیت‌های سفر امکان حضور نداشتند، آموزش‌های آفلاین و سپس کلاس‌های آنلاین در نظر گرفته شد.

چرا افزایش ظرفیت به تنهایی پاسخگو نیست؟

مهم‌ترین بخش صحبت‌های معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران هم پرداختن به ریشه کمبود پزشک در کشور است و عنوان کرد: افزایش تعداد دانشجویان، زمانی می‌تواند مؤثر باشد که پزشکان آموزش‌دیده نیز در کشور باقی بمانند.

جعفرنژاد با اشاره به مهاجرت پزشکان، این وضعیت را به باغبانی تشبیه کرد که سال‌ها برای پرورش درختان زحمت کشیده اما هنگام برداشت محصول، میوه‌ها از باغ خارج می‌شوند.

به اعتقاد او، اگر شرایط کاری و معیشتی پزشکان بهبود پیدا نکند، صرف افزایش ظرفیت ورودی دانشگاه‌ها نمی‌تواند مشکل کمبود پزشک را حل کند.

صندلی‌های خالی در رشته‌های حیاتی

در حالی که رقابت برای ورود به رشته پزشکی همچنان بالاست، برخی رشته‌های تخصصی با بحران کمبود داوطلب روبه‌رو هستند. این نکته دیگری است که جعفرنژاد به آن اشاره کرد و گفت: رشته‌هایی مانند کودکان، بیهوشی، طب اورژانس، داخلی، عفونی و جراحی عمومی با استقبال کمی مواجه هستند و حتی در برخی فوق‌تخصص‌ها مانند جراحی قلب یا جراحی کودکان صندلی‌های خالی وجود دارد.

او دلیل اصلی این وضعیت را مسائل اقتصادی، سختی کار و نگرانی از آینده شغلی عنوان کرد.

بیشتر بخوانید

پذیرش بدون کنکور بهیاران ۴ استان جنوبی در دانشگاه

افزایش ۴ برابری ظرفیت پذیرش در ۳ رشته دیگر

درد نظام سلامت فقط کمبود بودجه نیست

پاسخ معاون آموزشی سازمان نظام پزشکی به نگرانی تازه بیماران

به گفته معاون آموزشی دانشگاه، اقدام وزارت بهداشت برای به رسمیت شناختن دستیاری به عنوان شغل و افزایش حقوق دستیاران، اقدام مثبتی بوده اما کافی نیست.

او پیشنهاد کرد وزارت بهداشت با اختصاص بودجه مشخص برای ساخت خوابگاه‌های متأهلی، بخشی از دغدغه‌های دستیاران را برطرف کند؛ اقدامی که به اعتقاد او می‌تواند تأثیر بیشتری از افزایش حقوق بر ماندگاری نیروهای متخصص داشته باشد.

آموزش باکیفیت، نیازمند سرمایه‌گذاری است

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران با تاکید بر این که آموزش پزشکی با دستور و افزایش ظرفیت توسعه پیدا نمی‌کند، عنوان کرد:‌ اگر قرار است پزشکان بیشتری تربیت شوند، باید همزمان کلاس‌های آموزشی، بیمارستان‌های آموزشی، اعضای هیئت علمی، خوابگاه‌ها، تجهیزات، فناوری‌های نوین و بودجه آموزشی نیز متناسب با آن افزایش یابد.

به گفته این مسئول در غیر این صورت، افزایش تعداد دانشجویان شاید آمارها را تغییر دهد، اما کیفیت آموزش پزشکان آینده و در نهایت کیفیت خدمات درمانی به مردم را با چالش جدی روبه‌رو خواهد کرد.