دولت در موضوع بنزین نظرسنجی عمومی برگزار کند

گروه سیاست نامه‌نیوز: مسئله قیمت بنزین با نگاه‌های متفاوتی مواجه است؛ برخی باور دارند که باید قیمت بنزین واقعی شود تا علاوه بر کاهش یارانه‌ای که دولت در این زمینه اختصاص می‌دهد، مصرف سوخت نیز کنترل شود. از سوی دیگر، برخی معتقدند اولا شرایط حساس کنونی کشور ایجاب می‌کند که فعلا نرخ بنزین دستخوش تغییر نشود، زیرا ممکن است افزایش قیمت پیامدهای اجتماعی داشته باشد. از سوی دیگر، در شرایط سخت اقتصادی کنونی، میزان تاب‌آوری معیشتی مردم اجازه نمی‌دهد بار تازه‌ای بر دوش آنها گذاشته شود. در این میان باید پرسید که پس چه باید کرد؟

ابوذر ندیمی، نماینده اسبق مجلس و اقتصاددان، درباره این موضوع به «نامه‌نیوز» گفت: «موضوع بنزین اولا موضوع جدیدی نیست و در چهار دهه اخیر، به‌طور مکرر در مجلس، دولت، مطبوعات، سازمان بهینه‌سازی و وزارت نفت، مسائل مختلفی درباره بنزین و انرژی مطرح شده است. اما در این مسئله، عناصر اصلی و عوامل مؤثر متعددی وجود دارد. یکی از این عوامل، قاچاق است که ارتباطی با میزان مصرف ندارد. باید در مرزها نظارت حداکثری صورت گیرد تا قاچاق بنزین به صفر برسد. دومین موضوع، حوزه مصرف است که به کیفیت خود بنزین و خودروها مربوط می‌شود. این موضوع نیز ارتباطی با قیمت ندارد. باید میزان مصرف را کاهش دهیم؛ یعنی خودروها در هر صد کیلومتر، حداقل میزان سوخت ممکن را مصرف کنند. موضوع سوم، حمل‌ونقل عمومی است. وقتی حمل‌ونقل عمومی مناسب نباشد، بخش عمده مردم ترجیح می‌دهند با خودروی شخصی جابه‌جا شوند. این مسئله را در مجلس هفتم نیز پیگیری کردم و از آن دفاع کردم و در نهایت تصویب شد که بودجه لازم برای حمل‌ونقل عمومی تأمین شود. یک مسئله دیگر، سفرهای مردم است. نمی‌شود به مردم گفت سفر نروید. برای مثال، فردی که می‌خواهد هزار کیلومتر تا مشهد سفر کند، باید از حمل‌ونقل بین‌شهری مناسبی برخوردار باشد تا مجبور نباشد با خودروی شخصی به سفر برود».

او ادامه داد: «مسئله بعدی، استفاده از انرژی‌های دیگر، مانند انرژی خورشیدی، است که می‌توان از آن به‌عنوان جایگزین استفاده کرد. بخش دیگری از مسئله نیز هدررفت انرژی است که به دولت مربوط می‌شود، اما این موضوع را به گردن مردم می‌اندازند. با این وصف، باید پرسید آیا واقعا مسئله بنزین به دلیل خاصی همیشه یک مسئله بحرانی بوده است؟ بخشی از مسئله به سیاست‌ها مربوط است و بخش دیگری نیز به رابطه بنزین با قیمت سایر اقلام مربوط می‌شود. دولت باید بتواند قیمت‌ها را کنترل کند و اجازه ندهد هر روز عده‌ای به بهانه افزایش قیمت بنزین، قیمت کالاها و خدمات خود را بالا ببرند. دولت باید بتواند در برابر این افراد بایستد. موضوع بعدی مصارف غیرضروری است؛ همان چیزی که به اصطلاح مشهور، دور دور کردن نامیده می‌شود. باید شرایطی برای مردم ایجاد شود که اساسا نیاز نباشد مدام در خیابان باشند؛ برای مثال، می‌توان با ایجاد شرایط مناسب برای دورکاری، رفت‌وآمدهای غیرضروری را کاهش داد».

این تحلیلگر مسائل اقتصادی همچنین بیان کرد: «قیمت بنزین را باید تابعی از مدیریت، میزان مصرف و تبلیغاتی که در جهان درباره این موضوع می‌شود، تعریف کنیم. اولا تفکیک مردم ضرورت دارد. نمی‌شود برای همه یک قانون وضع کرد؛ یعنی لازم نیست جامعه برخوردار، متوسط و فرودست را با یک تعریف در نظر بگیریم. هرگونه قیمت‌گذاری باید بر اساس تفکیک گروه‌های مختلف جامعه انجام شود. دوم، مسئله ضرورت است. برای مردم باید ضرورت‌های مختلف تعریف شود. در ارتباط با مسائل واردات نیز سیاست‌ها باید تقویت شوند. به‌جای اینکه این همه خودروهای چندصد میلیونی وارد خیابان‌ها شوند، باید خودروهای عمومی وارد شوند. در حوزه واردات، باید اولویت با خودروهای عمومی باشد. نکته سوم این است که ما باید در راستای نیازهای متفاوت افراد و طبقه‌بندی آنها، بر اساس همان تفکیکی که گفته شد، تعریف خود را تغییر دهیم. ما تجربه‌ای چند دهه‌ای در ارتباط با بنزین داریم و می‌توانیم بر اساس این تجربه به این نتیجه برسیم که نوع سهمیه‌بندی روزانه، ماهانه و سالانه چگونه باشد».

ندیمی در پایان گفت: «دولت نباید مردم را در موضوع بنزین غافلگیر کند و مقامات دولت هم بر این موضوع اذعان دارند اما غلافگیر نکردن مردم صرفا این نیست که از قبل به آنها گفته شود که قرار است قیمت بنزین افزایش یابد بلکه باید مردم را در تصمیم‌گیری‌ها دخالت داد. دولت می‌تواند یک نظرسنجی عمومیِ دیجیتال برگزار کرد و بر اساس آن، مثلا پنج روش مختلف را در نظر گرفت تا مردم در آن شرکت کنند و بهترین روش از دید مردم اجرا شود. اگر هدف این است که جامعه غافلگیر نشود، می‌توان یک همه‌پرسی دیجیتال برگزار کرد و از مردم ایران پرسید که با توجه به شرایط موجود، شما کدام سناریو را می‌پسندید؟ این کار باعث می‌شود مردم در تصمیم‌گیری مشارکت داشته باشند. باید بر این موضوع تأکید کرد که مسائل اجتماعی، اقتصادی و صنفی می‌توانند به مسائل سیاسی تبدیل شوند. بنابراین، مسائلی که به سیاست می‌انجامند، عمدتا از یک مسئله ریشه می‌گیرند که با زندگی مردم مرتبط است. نکته دیگر این است که تا وقتی کار خود را با زمینه‌سازی درست انجام نداده‌ایم، نباید مانع کار مردم شویم. وقتی قرار است یک فرصت از مردم گرفته شود، باید فرصت دیگری برای آنها فراهم شود. وقتی مردم با خودرو برای تأمین زندگی خود کار می‌کنند و با گران شدن بنزین دیگر نمی‌توانند به کار خود ادامه دهند، باید از قبل برای این مسئله فکر کنیم و جایگزینی تعریف کنیم. تا وقتی مشکلات موجود برطرف نشده است، نمی‌توانیم مانع کار مردم شویم».