جالبتر: شیدا بازیار، نویسندهٔ ایرانی‌تبار آلمانی، دوشنبه ۵ اکتبر ۲۰۲۶ برای رمان «Die Lücken» برندهٔ جایزه کتاب آلمان شد. این جایزهٔ ۲۵ هزار یورویی در مراسمی در تالار قیصرِ ساختمان تاریخی رومر در فرانکفورت به او اهدا شد. هیئت داوران، این اثر را به‌دلیل بازنمایی نزدیک به یک قرن زندگی در آلمان و پیوند میان حافظهٔ تاریخی، مسئولیت اجتماعی و تجربهٔ مهاجرت برگزید.
عنوان آلمانی کتاب را می‌توان به فارسی «شکاف‌ها» یا «خلأها» ترجمه کرد؛ این عنوان در بستر داستان به جاهای خالیِ حافظه و تاریخ نیز اشاره دارد. جلال رستمی گوران در مقاله‌ای (+) در نشریهٔ ادبی «بانگ»، با توجه به مضمون اثر، عنوان «ناگفته‌ها» را پیشنهاد کرده است. رمان را انتشارات کیپن‌هویر و ویچ منتشر کرده است.
داستان در روستای خیالی «هایمسباخ» در منطقهٔ هونسروک می‌گذرد؛ مکانی که گذشتهٔ خود را آگاهانه پنهان می‌کند و هم‌زمان پناهگاه مهاجران می‌شود. روایت از خانواده‌های یهودیِ قربانی نازیسم و کسانی که از حکومت نازی سود برده‌اند، به خانواده‌های شریفی و کریم‌پور می‌رسد که دهه‌ها بعد از ایران می‌گریزند. داوران، راویِ زنِ مرده، جابه‌جایی میان زمان‌ها و درهم‌تنیدن عناصر مستند و داستانی را از ویژگی‌های برجستهٔ کتاب دانسته‌اند.
تینو شلنش، منتقد دویچلندفونک، اثر را در سنت «رمان ضدمیهن» بررسی کرده است؛ روایتی که پشت ظاهر آرام روستا، گذشتهٔ نازی، خشونت و بدگمانی به بیگانگان را آشکار می‌کند. او نثر پیراسته، شخصیت‌های زنده و ترکیب‌بندی رمان را ستوده، اما ضرورت استفاده از راوی مرده را زیر سؤال برده است؛ زیرا به نظرش این انتخاب، تأثیر محدودی بر شیوهٔ روایت دارد. او همچنین برخی اشاره‌های اثر به خلأهای تاریخی را اندکی آموزگارانه ارزیابی کرده است.
سارا مورِنهوف در رادیو۳، قدرت رمان را در ساختن موزاییکی از سرگذشت‌ها و روایت همدلانه، بی‌اغماض و دور از موعظه دانسته است. از نظر او، بازیار با پژوهش در اسناد و آرشیوها و گفت‌وگو با شاهدان، سکوت پیرامون قربانیان را می‌شکند. این منتقد، پرسش‌های کتاب دربارهٔ خانه، شرم و مسئولیت را فراتر از زمان و مکان داستان ارزیابی کرده است.
رستمی گوران نیز در «بانگ»، با تأکید بر محدودبودن بررسی‌اش به نمونهٔ منتشرشدهٔ رمان، نوشته است: «رفت‌وآمد آزاد میان زمان‌ها باعث می‌شود گذشته صرفاً امری سپری‌شده نباشد، بلکه پیوسته در اکنون حضور داشته باشد.»
بازیار، متولد ۱۹۸۸ در آلمان، پیش‌تر با «شب‌ها در تهران سکوت حاکم است» و «سه رفیق» شناخته شده بود. او برای رمان تازه‌اش جایزهٔ ۳۰ هزار یورویی ویلهلم رابه را نیز کسب کرده است. جایزه کتاب آلمان را بنیاد وابسته به اتحادیه ناشران و کتابفروشان آلمان اهدا می‌کند؛ داوران امسال از میان ۲۰۵ رمان، شش اثر را به مرحلهٔ نهایی رساندند.
فهرست بلند جایزه کتاب آلمان ۲۰۲۶ اعلام شد و شیدا بازیار، نویسنده ایرانی‌تبار آلمانی، برای دومین بار در میان بیست نامزد این جایزه معتبر قرار گرفت. رمان تازه او، Die Lücken (ناگفته‌ها)، که به زودی از سوی انتشارات کیپن‌هویر و ویچ منتشر می‌شود، باستان‌شناسی ادبیِ مفهوم میهن را در پیوند تاریخ پنهان‌شده آلمان و تجربه مهاجرت ایرانیان به تصویر می‌کشد
ارسال نظر (۰)
لطفاً نظرات مرتبط، محترمانه و مفید ارسال کنید.