نگاه انگلیسی زبان‌ها درباره ایران چه تغییری کرده است

باشگاه خبرنگاران جوان – تحلیل بیش از ۱۶۸ میلیون داده از شبکه ایکس نشان می‌دهد تصویر ایران در افکار عمومی انگلیسی‌زبان دگرگون شده است؛ بیش از ۷۰ درصد روایت‌ها غیرخصمانه‌اند و ترکیب «قدرت» و «مظلومیت» به‌عنوان تصویر غالب، جایگزین روایت‌های سنتی تهدید و ضعف شده است.

بیا بازی ببین

جدیدترین گزارشی که گروه نمافر تهیه کرده است؛ با تکیه بر تحلیل کلان‌داده‌های شبکه اجتماعی «ایکس» (توییتر سابق)، تصویری متفاوت و عدد‌محور از جایگاه ایران در افکار عمومی کاربران انگلیسی‌زبان ارائه می‌دهد؛ تصویری که در بسیاری از موارد با روایت‌های رسانه‌ای رایج فاصله معناداری دارد. این مطالعه بر پایه بررسی بیش از ۱۶۸ میلیون رکورد محتوایی و حدود ۲۶.۹ میلیارد تعامل (شامل لایک، بازدید و بازنشر) در بازه زمانی اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ انجام شده و یکی از بزرگ‌ترین پیمایش‌های داده‌محور در این حوزه محسوب می‌شود .

غلبه روایت‌های مثبت؛ تغییر موازنه گفتمانی

بر اساس یافته‌ها، حدود ۳۸٪ از کاربران انگلیسی‌زبان، ایران را در قالب «قدرتی پایدار و مقاوم» توصیف می‌کنند؛ روایتی که نشان می‌دهد ایران دیگر صرفاً به‌عنوان یک بازیگر آسیب‌پذیر یا در حال فروپاشی دیده نمی‌شود، بلکه به‌عنوان یک بازیگر مؤثر در معادلات منطقه‌ای و جهانی شناخته می‌شود. در کنار آن، ۲۵٪ از محتواها، ایران را «مظلوم و قربانی جنگی ناعادلانه» معرفی می‌کنند؛ روایتی که به‌ویژه در واکنش به تحولات نظامی اخیر تقویت شده است .

در سطحی دیگر، حدود ۱۲٪ تا ۱۵٪ از کاربران، دولت ایران را «مشروع و حتی محبوب» ارزیابی می‌کنند؛ هرچند این گروه در اقلیت است، اما اهمیت آن در شکستن تصویر یکدست منفی از ساختار سیاسی ایران قابل توجه است. در مجموع، می‌توان گفت بیش از ۷۰٪ از فضای گفتمانی به روایت‌های غیرخصمانه یا همدلانه اختصاص دارد؛ آماری که نشان‌دهنده تغییر محسوس در جهت‌گیری افکار عمومی است.

سهم محدود روایت‌های منفی

در مقابل، روایت‌های منفی سهمی به‌مراتب کمتر دارند. تنها حدود ۱۸٪ از محتواها ایران را «تهدید یا دشمن» معرفی می‌کنند. روایت «ضعیف و شکست‌خورده» فقط ۴٪ و تصویر «دیکتاتوری سرکوبگر» حدود ۳٪ از کل داده‌ها را تشکیل می‌دهد. این ارقام نشان می‌دهد گفتمان‌هایی که زمانی محور اصلی رسانه‌های غربی بودند، اکنون در حاشیه قرار گرفته‌اند و نفوذ محدودی در میان کاربران عادی دارند .

هم‌زمانی دوگانه «قدرت» و «مظلومیت»

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این گزارش، هم‌زیستی دو روایت به‌ظاهر متناقض است: «قدرت» و «مظلومیت». برخلاف تصور رایج، این دو تصویر نه‌تنها یکدیگر را خنثی نمی‌کنند، بلکه در کنار هم یک تصویر پیچیده و اثرگذار می‌سازند.

از یک سو، توان نظامی، کنترل تنگه هرمز و مقاومت در برابر فشارهای خارجی، ایران را به‌عنوان بازیگری قدرتمند نشان می‌دهد. از سوی دیگر، روایت‌هایی درباره حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی، ناکامی ائتلاف‌های غربی و انتقاد از سیاست‌های آمریکا، تصویری از ایران به‌عنوان «قربانی یک نظم ناعادلانه» ایجاد می‌کند.

نتیجه این هم‌پوشانی، شکل‌گیری یک «برند ترکیبی» است: ایرانِ قدرتمند اما تحت ستم.

شکاف میان رسانه‌ها و افکار عمومی

یافته‌ها همچنین از وجود شکاف جدی میان روایت رسمی رسانه‌های غربی و برداشت کاربران عادی حکایت دارد. برخلاف تصویر یکدست و منفی که در بسیاری از رسانه‌ها ارائه می‌شود، کاربران انگلیسی‌زبان دیدگاهی چندلایه‌تر و متنوع‌تر دارند. این شکاف، به‌ویژه در موضوعاتی مانند مشروعیت جنگ، نقش آمریکا و جایگاه منطقه‌ای ایران، به‌وضوح قابل مشاهده است.

پیامدهای راهبردی

از منظر راهبردی، این داده‌ها نشان می‌دهد که فضای افکار عمومی جهانی، به‌ویژه در حوزه انگلیسی‌زبان، دیگر به‌سادگی پذیرای روایت‌های یک‌جانبه نیست. افزایش سهم روایت‌های مثبت و همدلانه، فرصت‌هایی برای بازتعریف تصویر ایران در سطح بین‌المللی فراهم می‌کند.

در عین حال، داده‌ها تأکید می‌کنند که تقویت هم‌زمان دو محور «قدرت» و «مظلومیت» می‌تواند بیشترین اثرگذاری را داشته باشد؛ چراکه این ترکیب، هم جذابیت رسانه‌ای دارد و هم از نظر احساسی با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند.

در مجموع، این گزارش نشان می‌دهد که تصویر ایران در افکار عمومی انگلیسی‌زبان در حال گذار است: از یک «تهدید مبهم» به یک «قدرت قابل احترام که در معرض بی‌عدالتی قرار دارد». با توجه به حجم عظیم داده‌ها و جهت‌گیری آماری روشن، می‌توان گفت این تغییر نه یک پدیده مقطعی، بلکه نشانه‌ای از تحول عمیق در گفتمان جهانی پیرامون ایران است.

منبع: فارس